Reklama

Powered byAccuWeather.com
Nie chcesz zmoknąć?
Pobierz darmową aplikację
Weź parasol

Wakacje 2016

Góry Stołowe: Fenomen natury i jedyne takie miejsce w Polsce

Skalne miasto, nietypowe labirynty, ogromne grzyby i krajobraz przypominający sawannę. Góry Stołowe to pod wieloma względami miejsce absolutnie wyjątkowe i stanowiące żywy dowód niesamowitych artystycznych zdolności natury. Fantastyczne formy, które można tutaj podziwiać, zostały "wyrzeźbione" w skałach. Nieokrzesane piękno zakątka rozpala wyobraźnię podróżników i przyciąga co rok ponad 300 tysięcy turystów. To właśnie Góry Stołowe były przedmiotem naszej fotozagadki numer 24.

Góry Stołowe, zaliczane do grona najciekawszych pasm górskich w kraju, leżą w Sudetach Środkowych, na terenie Polski i Czech. Po polskiej stronie rozciągają się na długości 18 kilometrów i są szerokie na 5 kilometrów. W ujęciu topograficznym na północnym-zachodzie graniczą z Górami Kamiennymi, na wschodzie z Kotliną Kłodzką, na południu z Górami Orlickimi oraz Górami Bystrzyckimi, a na zachodzie z Kotliną Borumowską. 

Jedyne takie pasmo górskie w kraju

Reklama

Nazwa "Góry Stołowe" bynajmniej nie jest dziełem przypadku i nawiązuje bezpośrednio do ich wyglądu, który można śmiało porównać do płaskiego stołu. Posiadają one wyraźnie spłaszczone wierzchołki i strome stoki. 

Tak często podkreślana wyjątkowość Gór Stołowych ma bezpośredni związek z ich budową geologiczną. Są one przykładem jedynych w Polsce i bardzo rzadkich w Europie gór płytowych. Ich krajobraz tworzą płaskie i bardzo rozległe powierzchnie zrównań oraz ułożone piętrowo i separowane wzgórza w kształcie stoliw.

Siła natury, czyli jak góry wyłoniły się z morza

Obecny kształt Góry Stołowe zawdzięczają  erozji klimatycznej oraz ruchom tektonicznym. Ich historia jest bardzo długa, bo wypiętrzenie miało miejsce przed milionami lat. Można śmiało powiedzieć, że "wyłoniły się z morza", a początki tego procesu sięgają okresu górnej kredy. Na terenie Sudetów Środkowych znajdował się wówczas rozległy zbiornik wodny nazywany przez badaczy i ekspertów Czeskim Basenem Kredowym. Nad nim wznosiły się znane nam masywy górskie, czyli Śnieżka, Góry Sowie, Góry Bardzkie i Karkonosze. Rzeki, które z nich spływały, naniosły do morza czeskiego różnego rodzaju materiały skalne w postaci piasków i żwirów, a siły zewnętrzne sprawiały, że dno morza cały czas podlegało ich wpływom - naprzemiennie podnosiło się i opadało.

Z upływem czasu naniesione piaski i żwiry zaczęły zmieniać się w piaskowce i margle, czyli skały zbudowane z ziaren kwarcu połączonych wapieniami, iłami lub krzemionkami. Na morze cały czas wpływał także dynamicznie zmieniający się klimat. Około 70 milionów lat temu zaczęło ono ustępować, a z jego dna  stopniowo wyłaniał się scementowany osad. Grzbiety i separowane wzgórza, czyli elementy powstających Gór Stołowych są efektem procesu niszczenia, czyli wcinania się potoków w płytę skalną.

Duch Gór wyrwał serce Emilce, a jej ciało zamienił w skały

Zgodnie z wersją oficjalną intrygujący krajobraz tworzony przez fantastyczne formy skalne przypominające grzyby, maczugi, bramy, wiewiórkę czy słonia zawdzięczamy "artystycznym zdolnościom" erozji klimatycznej. Jest także inna, równie popularna i związana z krążącą legendą o miłości Liczyrzepy do niezwykle urodziwej Emilki. 

Zgodnie z ludowym przekazem w Górach Stołowych został wniesiony zamek, którego właścicielką była piękna panna. Problem polegał na tym, że okazała budowla powstała bez pozwolenia Ducha Gór. Kiedy zobaczył on Emilkę, od razu się w niej zakochał i po przybraniu postaci Liczyrzepy poprosił ją o rękę. Niestety dziewczyna wcześniej oddała serce Murzynkowi i zaloty Liczyrzepy odrzuciła. Rozgniewany władca gór zniszczył zamek, wyrwał serce Emilce, a jej ciało, podobnie jak jej poddanych, pozamieniał w skały. Ponoć będąc w Sudetach po dziś dzień można usłyszeć w szumie wiatru bicie serca Emilki, które odrzucony Duch Gór wcisnął gdzieś w skały...

Fantastyczne skalne miasto i schody liczące 680 stopni

Trwały ślad po legendarnej Emilce pozostał nie tylko w przekazywanej z ust do ust legendzie, ale także w słynnym skalnym mieście na Szczelińcu Wielkim. Można w nim podziwiać niesamowite naturalne rzeźby, między innymi "Głowę Księżniczki Emilki", ale także "Mamuta" zwanego też "Małpoludem", "Kwokę", "Słonia", "Kazalnicę" czy "Wielbłąda". Na szczyt Szczelińca, który stanowi najwyższy punkt Gór Stołowych, wznoszący się 919 metrów n.p.m., prowadzą gigantyczne schody zbudowane z 680 kamiennych stopni. Zostały one wzniesione na przełomie XVIII i XIX wieku przez Franciszka Pabla i z pewnymi przeróbkami służą turystom do dziś.  

Sekret "Piekiełka". Tam śnieg utrzymuje się do czerwca

Wyjątkowo ciekawym fragmentem Szczelińca Wielkiego jest "Piekiełko", czyli około stumetrowa skalna szczelina ze specyficznym mikroklimatem, charakteryzującym się niską temperaturą i wysoką wilgotnością. Takie warunki sprawiają, że śnieg utrzymuje się tutaj nawet do połowy czerwca. Oddzielony przełęczą i położony na południowy-wschód od Szczelińca Wielkiego Szczeliniec Mały nie jest udostępniony dla turystów.

Niesamowity labirynt szczelin i poskramiacz przemytników

Fantastyczny labirynt szczelin i niezwykle wąskich zaułków oddzielających kilkunastometrowe bloki skalne  tworzą tak zwane Błędne Skały. Ten utkany osobliwymi formami skalnymi, powstałymi wskutek wietrzenia piaskowca cisowego, 22-hektarowy obszar Parku Narodowego Gór Stołowych objęty jest ścisłą ochroną. Można tutaj podziwiać między innymi "Skalne Siodło", "Kurzą Stopkę", "Labirynt", "Tunel" i "Wielką Salę", a ze "Skalnych Czasz", czyli platformy widokowej, warto pozachwycać się pięknem Szczelińca Wielkiego, Szczelinca Małego, Broumowskiej Vrchoviny czy nawet samych Karkonoszy.  W pobliżu Błędnych Skał znajduje się słynny "Głaz Trzech Krzyży", czyli pilnie strzeżony punkt celny między hrabstwem kłodzkim a Królestwem Czech. Widnieje na nim wiele dat, które zgodnie z legendą ryto wówczas, gdy udawało się przyłapać przemytników.

W krainie gigantycznych grzybów, baszt i maczug

Uwagę turystów przykuwają również rozrzucone na długości około 2 kilometrów niezwykle oryginalnie ukształtowane formy skalne, które przybrały kształty okazałych grzybów, maczug, baszt i bram. "Borowika", "Skalnych Wrót", "Zrośniętych Grzybów", "Pingwinków" czy "Piętrowych Grzybów" nie zauważyć wprost nie sposób, bo wznoszą się na wysokości ok. 680-700 m. n.p.m.

Obowiązkowym punktem wycieczki są również leżące przy Narożniku Białe Skały, które swoją nazwę zawdzięczają tworzącej je skale piaskowcowej o wyjątkowo jasnym zabarwieniu. Ich znakiem rozpoznawczym są głębokie jary, których zbocza tworzą skalne mury, wolno stojące baszty i wieżyce skalne. Białe Skały wznoszą się na wysokości 780-800 m. n.p.m. i osiągają nawet do 30 metrów wysokości.

"Sawanna Afrykańska", czyli egzotyka w Polsce

W Górach Stołowych coś dla siebie znajdą także miłośnicy afrykańskich klimatów. Rozległa stepowa łąka utkana z wysokich traw, kwitnących ziół i barwnych kwiatów, zwana przez  mieszkańców "Sawanną Afrykańską," jest na to najlepszym dowodem. W połączeniu z rzadka porozrzucanymi skałkami, zwanymi łężyckimi, stwarza naprawdę egzotyczne wrażenie. Leży na wierzchowinie środkowego piętra Gór Stołowych, na wysokości ok. 740-780 m n.p.m., na południowym zachodzie od Lisiej Przełęczy.

Miłośnicy niesamowitych widoków muszą koniecznie odwiedzić Radkowskie Skały. Natura obserwowana z potężnych baszt z pewnością ich zachwyci. Radkowskie Skały wraz Filarami Skalnymi tworzą północno-zachodnią krawędź środkowego piętra Gór Stołowych. Poszczególne skały lub ich grupy są porozdzielane stromymi żlebami o głębokości sięgającej 100 m.

Królestwo najmniejszego z polskich ślimaków

Unikatowe walory krajobrazowe i florystyczne nie są jedynymi bogactwami Gór Stołowych. Możemy tutaj także podziwiać prawdziwe okazy fauny: jelenie, sarny, bociany czarne, salamandry plamiste, czy najmniejszego z polskich ślimaków, świdrzyka stępionego. Zachwycić może również sprowadzony z Korsyki muflon. Na terenie Parku Narodowego Gór Stołowych utworzone zostało w 2002 roku pierwsze w Polsce Muzeum Żaby. Misją obiektu jest wypracowania wśród turystów idei ochrony płazów.

Turystyczna perła, czyli miejsce idealne

Góry Stołowe spełniają wszelkie kryteria podróżniczej perły doskonale przystosowanej do potrzeb turystów. Z myślą o nich stworzono szlaki przeznaczone do wędrówki pieszej  i rowerowej oraz wytyczono trasy do narciarstwa biegowego oraz do wspinaczki górskiej. Warto pamiętać, że szlaki turystyczne w rejonie Szczelińca Wielkiego oraz Błędnych Skał są płatne.

Wyjątkowa "Szosa Stu Zakrętów"

Niewątpliwą zaletą jest także lokalizacja. U stóp Gór Stołowych położone są prawdziwe  perły uzdrowiskowe: Kudowa Zdrój, Duszniki Zdrój oraz Polanica Zdrój. Wyjątkową atrakcję stanowi przecinająca Park Narodowy Gór Stołowych "Szosa Stu Zakrętów" biegnąca z Kudowy Zdroju przez Karłów do Radkowa. Karłów jest najlepszym punktem wypadowym w najatrakcyjniejszą część Gór Stołowych - Szczeliniec Wielki i Błędne Skały.

W najbliższym sąsiedztwie Gór Stołowych znajduje się Bazylika w Wambierzycach, Kaplica Czaszek w Czermnej oraz Muzeum Papieru w Dusznikach Zdroju. Dogodny dojazd do Czech zapewnia przejście graniczne Kudowa-Słone, do którego prowadzi droga krajowa nr 8 (trasa europejska E67).  W czeskich Górach Stołowych największą popularnością cieszą się niezwykle efektowne Skały Adrszpasko-Teplickie tak zwane Skalne Miasta.