Powered byAccuWeather.com
Nie chcesz zmoknąć?
Pobierz darmową aplikację
Weź parasol

Wakacje 2016

Gdańsk: Wyjątkowe miejsce na mapie Polski

Gdańska z co najmniej kilku powodów nie może zabraknąć na liście najbardziej interesujących i najpiękniejszych zakątków Polski, a być może nawet i świata. Niesamowita ponadtysiącletnia historia; wspaniała, cechująca się wielością wpływów kultura i cieszące oczy, zniewalające widoki pozwalają określić nadbałtycką perłę miejscem wyjątkowym, które każdy wytrawny turysta odwiedzić przynajmniej raz w życiu powinien. To właśnie Gdańsk był przedmiotem fotozagadki numer 20.

Położony nad Morzem Bałtyckim, u ujścia Motławy do Wisły Gdańsk to kulturalne, ale i gospodarcze centrum północnej Polski. Wraz z Gdynią i Sopotem tworzy Trójmiasto i należy do największych polskich ośrodków miejskich. W statystykach plasuje się wysoko - z 462 249 mieszkańcami zajmuje obecnie szóste, a pod względem powierzchni - 261, 96 kilometrów kwadratowych - siódme miejsce.

Historia - największy skarb Gdańsk

Reklama

Do największych atutów miasta, poza jego nadmorską lokalizacją, należy niewątpliwe wyjątkowo interesująca, sięgająca ponad tysiąca lat historia, wsparta na fundamentach różnych kultur. Pierwsze wzmianki,  dotyczące Gdańska pochodzą z VII wieku, ale za datę jego powstania przyjmuje się wiek X. Jako pierwszy nadbałtyckie miasto - wraz z całym Pomorzem - przyłączył do Polski Mieszko I, a następnie - po zwycięskiej wojnie z Pomorzanami - Bolesław Krzywousty. W kolejnych wiekach - XII i XIII -  zwierzchnictwo Polski się utrzymywało, ale miasto sukcesywnie utrwalało swoją niezależność, zyskując ostatecznie w 1263 roku prawa miejskie wzorowane na prawie lubeckim. 

Krzyżacki podstęp

W XIV wieku Gdańsk stał się celem najazdu Brandenburczyków, których wyparli  wezwani przez Władysława Łokietka Krzyżacy. Ci ostatni zamiast wyzwolicielami okazali się w istocie okrutnymi ciemiężcami i w 1308 roku dokonali na mieszkańcach krwawej rzezi.  Tym sposobem krzyżacki wpływ stał się dominujący i w 1361 roku Gdańsk dołączył do Związku Miast Hanzeatyckich.

Niejednokrotnie podejmowane próby wyzwolenia się spod władzy Krzyżaków kończyły się fiaskiem i były bardzo krwawo tłumione. Kres niewoli nastąpił  dopiero po 146 latach, a dokładnie 6 marca 1454 roku, gdy  Kazimierz IV Jagiellończyk ponownie przyłączył Gdańsk do Polski. Miasto zyskało liczne przywileje, włącznie z czynnym udziałem w akcie wyboru króla, wybijaniem własnej monety i swobodnym przewozem towarów.  Integralną częścią Polski całe Pomorze Gdańskie stało się na mocy zawartego w 1466 roku pokoju toruńskiego, a rok później powstało województwo pomorskie.

Burzliwe zwroty w dziejach

Dzieje nowożytne okazały się nie mniej  burzliwe.  W 1525 roku miał miejsce tumult gdański, czyli wystąpienie luterańskiego pospólstwa przeciwko burmistrzowi Ferberowi. Rok później z królewskiego rozkazu buntownicy zostali jednak ścięci. Nastroje społeczne i niepokoje religijne uspokoił  dopiero specjalnym dekretem Zygmunt August, a następnie potwierdził, rozszerzając przywileje dla miasta, Stefan Batory.

W okresie potopu szwedzkiego Gdańsk stał się areną słynnej bitwy pod Oliwą, a następnie miejscem, w którym zawarto pokój kończący wojnę polsko-szwedzką.  W czasach napoleońskich miasto  ponownie znalazło się pod panowaniem Prus i zaczęło stopniowo gospodarczo podupadać.  Wolność odzyskało dopiero  w 1920 roku na mocy traktatu wersalskiego.

Symboliczna salwa i obrona Westerplatte

Okres międzywojenny okazał się zbawienny dla rozwoju miasta, ale spokój nie trwał długo. Już w latach trzydziestych z inicjatywy nazistów rozpoczęły się antypolskie prowokacje, które osiągnęły punkt kulminacyjny w  1939 roku. 1 września salwa z okrętu Schleswig-Holstein na Westerplatte była drugim po bombardowaniu Wielunia atakiem na Polskę, dającym początek drugiej wojnie światowej. Po szturmie sowietów  w 1945 roku miasto zostało zdobyte i w dużej części zniszczone. Do Polski powróciło dopiero na mocy postanowień konferencji poczdamskiej.

Gdańsk na trwałe zapisał się także na kartach historii najnowszej. Podczas wydarzeń grudnia 1970 roku w Stoczni Gdańskiej  rozpoczął się strajk, w następstwie którego doszło do krwawych starć z organami bezpieczeństwa. Tutaj też 31 sierpnia 1980 roku podpisano porozumienia sierpniowe, które zapoczątkowały proces obalania systemu komunistycznego w całej Europie Wschodniej.

Miejsce egzekucji złoczyńców i posądzonych o czary

Mimo że niemal całe Śródmieście zostało zniszczone podczas drugiej wojny światowej, Gdańsk stanowi jeden z najcenniejszych zespołów zabytkowych w Polsce. Punktem obowiązkowym na liście miejsc wartych odwiedzenia powinien być  ulica Długa - jedna z najbardziej reprezentatywnych arterii w całym mieście. Przebiega ona przez centrum Głównego Miasta i pełni funkcję miejskiego rynku. W czasach średniowiecza była traktem kupieckim. Tutaj też wykonywano egzekucje złoczyńców i osób posądzonych  o używanie czarów.

Na gdańskim Długim Targu mieści się wiele zabytków, będących wizytówkami miasta, między innymi czternastowieczny Ratusz Głównego Miasta, Dwór Artusa  czy słynna Fontanna Neptuna. Uwagę przyjezdnych przyciągają również piękne kamieniczki, a wśród nich te, które wznosili Abraham van der Blocke czy Jan Voigt.

Z wizytą w monumentalnym ratuszu

Spacerując po ulicy Długiej nie można nie odwiedzić jednego z najcenniejszych gdańskich zabytków, czyli Ratusza Głównego Miasta. Wprost nie da się go nie zauważyć. Gotycko-renesansowy gmach jest drugim pod względem wysokości budynkiem  Głównego Miasta i sięga aż 83, 45 metrów. Wybudowanie go zajęło prawie 150 lat, a wysiłki architektów dwukrotnie niweczyły pożary. Ten, który wybuchł w 1945 roku i był związany z  działaniami wojennymi, okazał się tak brzemienny w skutkach, że rozważano nawet rozbiórkę gmachu. Ostatecznie jednak do tego nie doszło, ale remont trwał aż do 1970 roku. Obecnie w budynku Ratusza znajduje się również jeden z oddziałów Muzeum Historycznego Miasta Gdańska.

Neptun - najbardziej rozpoznawalny symbol miasta

Najbardziej rozpoznawalnym symbolem miasta jest bezsprzecznie zaprojektowana przez Abrahama van den Blocke’a i Petera Husena fontanna Neptuna. Została ona uruchomiona w 1633 roku, ale posąg powstał znacznie wcześniej - już w 1615 roku. W miejscu, gdzie dziś  mieści się słynna fontanna,  działała kiedyś stara studnia, z której korzystała miejscowa ludność. Jakość wody, pochodząca z pierwszego miejskiego wodociągu,  stale się jednak pogarszała i  w obliczu wybuchu epidemii  w XVI wieku zaczęto doprowadzać wodę z jeziora Jasień. Drewniane studnie miały bardzo mało reprezentacyjny wygląd, dlatego na wniosek mieszkańców obok Dworu Artusa powstała okazała Studnia Neptuna. Druga wojna światowa i na niej odcisnęła swoje piętno, dlatego musiała ulec gruntownej przebudowie.

Dwór Artusa - dziś muzeum, kiedyś miejsce szemranych transakcji

Wizytówką Gdańska jest również Dwór Artusa, który w przeszłości pełnił wiele funkcji. Najpierw było to miejsce spotkań kupców, potem siedziba giełdy, a dziś mieści się w nim jeden z oddziałów Muzeum Historycznego Miasta Gdańska. Zabytek pochodzi z połowy XIV wieku, a jego nazwa nawiązuje do imienia legendarnego celtyckiego króla Artura. Jego bardzo okazałe wnętrze jest utrzymane w stylu gotyckim.  Najważniejszym elementem wystroju jest wysoki na ponad dziesięć i pół metra piec kaflowy, składający się z ponad 520 kafli - największy tego typu w Europie.

Początkowo w Dworze Artusa organizowano spotkania o charakterze rozrywkowym, ale jednocześnie zawierano  transakcje i rozmawiano na tematy oficjalnie zabronione. Dziś można w nim oglądać materiały archiwalne, dotyczące publicznej i gospodarczej działalności Gdańska.

W domu Uphagena, czyli daj się przenieść w czasie

W Gdańsku dzięki wizycie w domu radnego  Jana Uphagena można przenieść się w czasie i zobaczyć, jak wyglądało życie bogatego mieszczanina pod koniec XVIII  i na początku XIX wieku. Wyjątkowość tego miejsca wynika z faktu, że nie zmieniło ono swojego wyglądu od 1802  roku, czyli od czasu śmierci właściciela. Zakazał on spadkobiercom wprowadzania jakichkolwiek innowacji i jego wola została spełniona. W 1911 roku  w kamienicy utworzono muzeum, które działało aż do zajęcia go przez Niemców w 1944 roku. Mimo niszczycielskiej działalności okupanta, przetrwała większość wyposażenia i można ją podziwiać aż do dzisiaj. Zwiedzający mogą między innymi zobaczyć wyłożoną kamiennymi płytami sień  z dekorowanym sufitem, herbaciarnię, salon, jadalnie, mniejsze saloniki, kuchnię i spiżarnię.

Złota Brama i credo mieszkańców Gdańska

Wzrok przyjezdnych przykuwa również Złota Brama - wyjątkowo reprezentacyjna budowla Gdańska, stanowiąca element fortyfikacji ulicy Długiej. W jej miejscu stała kiedyś pochodząca z XII wieku Brama Długouliczna, ale została ono rozebrana. Jej następczynię, Złotą Bramę, zaprojektował Abraham van den Blocke, w duchu stylu zwanego manieryzmem. Poza wielkimi oknami i licznymi kolumnami uwagę zwracają również rzeźby  Piotra Ringeringa  umieszczone na balustradzie.  Zgodnie z zamysłem twórcy przedstawiają one wartości pożądane przez obywateli: Pokój, Wolność, Szczęście, Sławę, Zgodę, Sprawiedliwość, Pobożność i Rozwagę.

Bazylika Mariacka może pomieścić 25 tys. wiernych

"Koroną miasta Gdańska" i jednocześnie jedną z największych architektonicznych pereł metropolii jest Bazylika Konkatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. To największy gotycki kościół ceglany w Europie. Wspiera się na 27 filarach i może pomieścić nawet 25 tysięcy wiernych. Budowa Bazyliki Mariackiej trwała 159 lat i jej wygląd nie zmieniał się  przez wieki, aż do ogromnego pożaru w 1945 roku. Siła żywiołu była ogromna - topiły się nawet dzwony i kruszyły cegły. Wiele cennych rzeźb i malowideł  udało się jednak ocalić. Odwiedzający  mogą tutaj podziwiać między innymi dziewięć ołtarzy, epitafia, nagrobki, baptyserium, XVII-wieczne organy i monumentalny zegar astronomiczny.

Katedra Oliwska - najdłuższy kościół w Polsce

W Gdańsku został wzniesiony również najdłuższy kościół w Polsce, czyli Katedra Oliwska. Jej historia sięga XIII wieku  i jest nierozerwalnie związana z cystersami, których do Gdańska sprowadził książę Sambor. Najazdy Krzyżaków, Prusaków, Husytów i Szwedów oraz pożary  wymusiły kilkukrotną odbudowę świątyni. Wnętrze pozostało jednak monumentalne. W katedrze można podziwiać 23 ołtarze, grobowiec książąt pomorskich, liczne epitafia i słynne  gdańskie organy. Te ostatnie są dziełem Wilhelma Wulffa i powstały w latach 1763-1788. Obecne brzmienie instrumentu, składającego się z 96 głosów,  zawdzięczamy obecnie Zygmuntowi Kamińskiemu, który kierował ostatnią przebudową.

Spacer po najpiękniejszej w mieście ulicy

Spacerując po Gdańsku, nie możemy pominąć ulicy Mariackiej - przebiegającej od Bazyliki Mariackiej do Bramy Mariackiej - przez wielu miejscowych i przyjezdnych uważanej za najpiękniejszą w mieście. Jej cechą charakterystyczną są parterowe tarasy umieszczone przed wejściem do każdej kamienicy.

Ulica Mariacka została wyłączona  z ruchu, co wcale nie oznacza, że nie jest na niej tłoczno. To właśnie tam odbywa się cieszący się ogromną popularnością wśród mieszkańców i turystów Jarmark Dominikański, czyli trwająca ponad trzy tygodnie impreza plenerowa, na którą składają się liczne koncerty, festiwale i zawody sportowe. W tym czasie na rozstawionych wokół kramach można zakupić pamiątki, dzieła sztuki i jubilerskie arcydziełka.

Westerplatte - dowód heroizmu Polaków

Będąc w Gdańsku nie można nie złożyć wizyty na Westerplatte - w miejscu jednoznacznie kojarzonym z wybuchem drugiej wojny światowej. Półwysep,  zlokalizowany przy ujściu Martwej Wisły do Bałtyku, kiedyś był wyspą i dopiero w XIX wieku połączył się ze stałym lądem.  W okresie międzywojennym półwysep znajdował się na terenie Wolnego Miasta Gdańska, ale w 1924 roku został oddany w użytkowanie państwu polskiemu. W 1926 roku powstała tam Wojskowa Składnica Tranzytowa, która w 1939 roku stałą się celem ataku niemieckiego. Obrona Westerplatte trwała siedem dni. Jej bilans to ponad 300 zabitych po stronie niemieckiej i 15 po stronie polskiej. Mimo że zakończyła się klęską obrońców, zapisała się w historii jako jeden z najbardziej heroicznych wyczynów polskich żołnierzy. W czasie działań wojennych Niemcy utworzyli na półwyspie oddział obozu koncentracyjnego w Sztutowie. Po wojnie cały teren został rozminowany i postawiono na nim pomnik dedykowany "Obrońcom Wybrzeża".

Żywa historia to także Gdańska Stocznia, która nierozerwalnie kojarzy się z powstaniem "Solidarności". Właśnie tutaj podpisano w 1980 roku porozumienia sierpniowe, który dały początek późniejszym demokratycznym przemianom w Polsce.

Statki zaczęto budować w Gdańsku już w XV wieku i było to przede wszystkim duże jednostki, potem zaczęto konstruować także mniejsze żaglowce. W XIX wieku stocznia produkowała głównie okręty wojenne, a potem także statki handlowe i pasażerskie. Po wojnie budowano głównie kutry rybackie, trawlery i masowce.  W latach 70.  stocznia stała się areną krwawo stłumionych strajków pracowniczych. W 1980 roku waśnie tutaj podpisano 21 słynnych postulatów. W latach 90. zakład zaczął poupadać, ale nie wstrzymał produkcji.

Jedno z najpopularniejszych miejsc wakacyjnego wypoczynku Polaków

Gdańsk to nie tylko piękna historia, ale także jedno z najpopularniejszych miejsc wakacyjnego wypoczynku Polaków. Na terenie miasta znajdują się cztery kąpieliska strzeżone: Brzeźno, Jelitkowo, Sobieszowo i Stogi.

Brzeźno powstało jako pierwsze, bo już w 1808 roku i szybko okryło się sławą. W 1936 roku odwiedziło go 168 tysięcy osób. Kąpielisko sukcesywnie rozbudowywano o kolejne domy wczasowe, ośrodki sportowe i parki. W XX wieku wzbogaciło się o 130-metrowe molo. Potwierdzeniem najwyższej jakości jest przyznany w 2006 roku certyfikat Błękitnej Flagi.

Jelitkowo zlokalizowane jest pomiędzy Brzeźnem a Sopotem, a jego cechami charakterystycznymi są czysta woda i piaszczyste plaże. Od czasu jego powstania, czyli końca XIX wieku popularność kąpieliska sukcesywnie rośnie.

W tym samym czasie, co w Jelitkowie, powstało kąpielisko w Stogach i od tego czasu cieszy się sporym uznaniem wśród szukających wypoczynku nad morzem. Najmłodszym i jednocześnie najmniej znanym wśród turystów kąpieliskiem w Gdańsku jest Sobieszowo. Z każdym kolejnym rokiem trafia tam jednak coraz więcej wczasowiczów.

Daj się urzec niezwykłej historii i odwiedź Gdańsk. Z pewnością się nie zawiedziesz.

Najlepsze tematy