Weekend majowy w Kazimierzu Dolnym

Piątek, 28 kwietnia (10:54)

Kazimierz Dolny to prawdziwa perła nad Wisłą. Ukryte pośród wzgórz urokliwe miasteczko to żywy świadek historii i burzliwych dziejów Polski. W samym jego sercu zachowały się liczne zabytki, w tym malowniczy rynek z renesansowymi kamienicami, nad którymi górują ruiny średniowiecznego zamku. Na aktywnych turystów czekają rozbudowane szlaki piesze i rowerowe poprowadzone malowniczymi wąwozami lessowymi.

Kazimierz Dolny położony jest na prawym brzegu Wisły, u ujścia potoku Grodarz, w zachodniej części województwa lubelskiego. Strategiczne położenie na wzniesieniu nad rzeką powodowało, że już od najdawniejszych czasów osiedlali się tu ludzie. Pierwsze ślady osadnictwa pochodzą sprzed 11 tysięcy lat. Za datę powstania miasta uważa się rok 1181, kiedy król Kazimierz Sprawiedliwy zlecił budowę klasztoru.

Prawdziwy "renesans" Kazimierz przeżywał między XV a XVII w, kiedy zyskał na znaczeniu jako ważny port przeładunkowy na szlaku wodnym łączącym stolicę państwa polskiego z morzem. Na potrzeby składowania różnych materiałów wybudowano tu liczne spichlerze, a pobierane przez handlowców opłaty w krótkim czasie doprowadziły do wzrostu zamożności mieszkańców. Okres świetności i bogactwa przerwał potop szwedzki (1655-1660) oraz najazdy oddziałów wojsk węgierskich i kozackich. W późniejszych latach miasto straciło na znaczeniu. W tym czasie osiedlili się tu kupcy żydowscy, którzy aż do II wojny światowej stanowili integralną część miasta. 

Dopiero od końca XIX wieku krajobrazowe walory Kazimierza stały się magnesem przyciągającym letników. Powstawały obiekty noclegowe oraz gospody. Miasto stało się plenerem licznych warsztatów malarskich. W czasie I i II wojny światowej wiele budynków ucierpiało w wyniku pożarów. Działania wojenne na linii Wisły doprowadziły do znacznego zniszczenia zabudowy miasta. Po 1945 roku rozpoczęto jego odbudowę i obecnie uznawane jest za jedno z najpiękniejszych miejsc w Polsce. Zwiedzając jego urokliwe zakątki trudno się z tą tezą nie zgodzić.

Reklama

Kazimierski Park Krajobrazowy – niepowtarzalna przyroda i krajobraz

Okolice Kazimierza Dolnego są bardzo atrakcyjne przyrodniczo i krajobrazowo. W dużym stopniu wpływa na to wyjątkowa budowa geologiczna oraz niezwykle urozmaicona rzeźba terenu. Aby chronić te skarby, w 1979 roku utworzono w okolicy Kazimierza Dolnego pierwszy w województwie lubelskim park krajobrazowy.

Do najczęściej odwiedzanych miejsc zalicza się zachodnia część Płaskowyżu Nałęczowskiego z pięknymi labiryntami lessowych wąwozów, które stanowią ewenement na skalę europejską. Powstały w wyniku procesów erozyjnych, w czasie których woda „zabiera” miękkie podłoże w miejscach zagłębień. Najbardziej malowniczy jest Korzeniowy Dół o długości 600 metrów. Z jego stromych ścian wyrastają, posiadające baśniowe kształty, korzenie drzew. Pozostałe wąwozy lessowe to: Norowy Dół, Plebani Dół, Wąwóz Małachowskiego, Wąwóz Czerniawy oraz Chałajowy Dół.

Kazimierski Rynek

Kazimierski Rynek rozciąga się równolegle do biegu Wisły. Najstarsze ślady zabudowań miejskich odkryto w okolicach kościoła fary, datując je na przełom XIV i XV wieku. Wraz z rozwojem miasta, poniżej kościoła założono plac, wokół którego powstawały pierwsze drewniane domy. Na skutek wojen i licznych klęsk duża część obiektów nie zachowała się do czasów współczesnych. To, co dzisiaj można podziwiać, stanowi w dużym stopniu przeprowadzoną po II wojnie światowej rekonstrukcję według myśli Karola Sicińskiego i Jana Witkiewicza.

Obecnie najciekawsze kamienice zachowały się wzdłuż ulicy Senatorskiej i na Rynku. Doceniając wyjątkowy charakter historycznej zabudowy Kazimierza Dolnego, w 1994 r. miastu przyznano status Pomnika Historii. Na placu warto zwrócić uwagę na drewniany Dom Radka, renesansową Kamienicę Przybyłów i niezwykle zdobną Kamienice "Pod Świętym Mikołajem". Jednym z najważniejszych symboli starego rynku jest drewniana studnia stojąca w centrum placu. Podobno woda ze studni posiada magiczną moc i każdy, kto się jej napije, będzie powracał do Kazimierza.

Mały Rynek

Jest to dawne centrum dzielnicy żydowskiej. Tu odbywały się targi, działały jatki, zakłady rzemieślnicze oraz stoiska handlowe. Centralnym budynkiem są tu dawne koszerne jatki z przełomu XVIII i XIX wieku. Drewniany dom odrestaurowano po II wojnie światowej, a w jego wnętrzu mieści się obecnie bar serwujący lokalne piwo. W północnej części Małego Rynku znajduje się budynek dawnej synagogi, wzniesiony w połowie XVIII wieku, obecnie muzeum. 

Zamek i baszta

Wznosząca się na wzgórzu wieża nazywana basztą jest najstarszą kazimierską budowlą. Powstała prawdopodobnie w XII wieku jako część strażnicy celnej przy przeprawie wiślanej. Ma 20 metrów wysokości, 10 metrów średnicy, grubość jej murów wynosi 4 metry. Jest doskonałym punktem widokowym. 

Poniżej baszty z rozkazu Kazimierza Wielkiego wzniesiono w II połowie XIV wieku zamek. W kolejnych wiekach obiekt rozbudowywano o mieszkalne skrzydła, wieżę obronną i suchą fosę. W XVII wieku, w czasie potopu szwedzkiego, zamek został spalony. Od tamtego czasu stopniowo popadał w ruinę. W XX wieku prowadzono tu konserwatorskie prace zabezpieczające. Obecnie udostępniony jest do zwiedzania. Wewnątrz znajduje się wystawa historyczna.

Męćmierz

Jest to stara osada flisacka, położona przy zboczach wapiennych, stromo schodzących do Wisły. Malownicza zabudowa osady spowodowała, ze Męćmierz nazywany jest żywym skansenem. Z pewnością wpływ na to określenie mają kryte strzechą budynki, które przenoszono z innych części Polski i tu ponownie stawiano. Najbardziej rozpoznawalnym zabytkiem jest wiatrak kozłowy, przywieziony z Bałtowa koło Puław. Dzisiaj wiatrak jest zamieszkały, ma cztery mieszkalne kondygnacje i poddasze. Zwiedzanie dozwolone jedynie po zgodzie właścicieli. Nad brzegiem Wisły znajduje się pomnik upamiętniający okolicznych mieszkańców, którzy w II wojnie światowej pomogli przy transporcie skarbów wawelskich, które dotarły do Męćmierza w 1939 r.

Rejs po Wiśle

Będąc w Kazimierzu, warto wybrać się na rejs po Wiśle. Na przystani, przy Bulwarze Nadwiślańskim, cumują statki i łodzie, którymi można odbyć rejs po rzece. Wycieczka taka to wiele niezapomnianych wrażeń, przede wszystkim ze względu na wspaniałe widoki na miasto i zamek w Janowcu. Kilka statków żeglugi pasażerskiej oferuje wycieczki w górę rzeki, do Krowiej Wyspy. Ten rezerwat został utworzony w celu ochrony ptactwa wodnego.

Miejsca kultu

Kościół farny pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela i Bartłomieja Apostoła to najstarsza kazimierska świątynia. Początki jej istnienia są niejasne. Szacuje się, że wzniesiona została w miejscu starszego obiektu w XIV wieku. Cały strop ozdabiają manierystyczne ornamenty. Najstarsze ślady kościoła znajdują się pod wieżą, przez którą prowadzi główne wejście do świątyni. Dawniej przejście przez kościelną wieżę było zarazem główną bramą wjazdową do miasta. Wyposażenie wnętrza pochodzi z XVII–XIX wieku. Na szczególną uwagę zasługują drewniane organy z 1620 r. Ten imponujący instrument muzyczny posiada 1436 piszczałek i 35 głosów. Ołtarze pochodzą z XVII wieku. Dobudowana kaplica Wniebowzięcia NMP, została nazwana Królewską od malowidła przedstawiającego króla Kazimierza Wielkiego. W prezbiterium zachowały się zabytkowe stalle z XVIII wieku, a w nawie głównej żyrandol z głową jelenia.

Zespół klasztorny Franciszkanów Reformatów, czyli Sanktuarium Matki Bożej Kazimierskiej, położony jest na charakterystycznym wzniesieniu w południowo-zachodniej części miasta. W końcu XVI wieku Mikołaj Przybyła ufundował tutaj kościół pod wezwaniem Zwiastowania NMP. W latach 1639-68 franciszkanie wybudowali otoczony murami klasztor. Obiekt w kolejnych wiekach remontowano i przebudowywano. W 1866 r. władze carskie, w odwecie za czynną pomoc zakonników w powstaniu styczniowym, dokonały kasaty klasztoru. W czasie okupacji hitlerowskiej była tu siedziba gestapo oraz więzienie. Po zakończeniu działań wojennych do klasztoru powrócili franciszkanie, którzy opiekują się świątynią do dnia dzisiejszego.

Góra Trzech Krzyży to charakterystyczne wniesienie we wschodniej części miasta. Nazwa góry nawiązuje do umieszczonych na wierzchołku trzech krzyży. Według podań krzyże na szczycie postawili mieszkańcy miasta, którzy przeżyli epidemie w latach 1705 - 1708. Prawdopodobnie pierwsze krzyże stały tu już w XVI wieku. Na górę prowadzi malowniczy szlak rozpoczynający się w pobliżu fary. Z wierzchołka otwiera się wspaniała panorama na Kazimierz i Małopolski Przełom Wisły. Wstęp na szczyt jest płatny.

Przy ulicy Czerniawy znajduje się dawny cmentarz żydowski (kirkut). Do drugiej wojny światowej w Kazimierzu istniały dwa kirkuty. Niemcy zniszczyli całkowicie starszy z nich, a płytami nagrobnymi (macewami) wybrukowano ulice. W 1984 r. Muzeum Nadwiślańskie odzyskało część macew. Zostały one wykorzystane do budowy oryginalnego pomnika (tzw.lapidarium).

Muzea i galerie

Kuncewiczówka to budynek wzniesiony w latach 30. XX wieku. Leży na wzgórzu w pobliżu Wąwozu Małachowskiego. Przez wiele lat mieszkało tu małżeństwo - Maria i Jerzy Kuncewiczowie. Do II wojny światoweji później po 1962 roku było to miejsce spotkań elity Polski. Obecnie mieści się tu oddział Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym.

Stara Dzwonnica - budynek został wzniesiony w XVIII wieku. Obecnie mieści się tu Prywatne Muzeum „Kacianora”. Wewnątrz znajduje się ekspozycja średniowiecznych narzędzi tortur oraz dzieł sztuki sakralnej i świeckiej z okresu tzw. złotego wieku miasta. Na parterze sklepik z pamiątkami.

Muzeum Sztuki Złotniczej mieści się w nowym gmachu Muzeum Nadwiślańskiego przy Rynku. W muzeum można zapoznać się z interesującą historią polskiego złotnictwa. W salach prezentowane są m.in.: kolekcja sreber ceremonialnych (XV-XX wiek), sreber użytkowych (XVIII-XIX wiek), złota biżuteria oraz zbiór judaików. Większa część zbiorów jest darem Jędrzeja Jaworskiego.

Spichlerze wznoszono w Kazimierzu poniżej i powyżej ujścia potoku Grodarz. Powstawały one od XVI do XVIII wieku. W spichlerzach przechowywano transportowane Wisłą zboże. Ich dzisiejsza lokalizacja - w znacznej odległości od rzeki - jest wynikiem przesunięcia w ciągu wieków koryta Wisły. W drugiej połowie XVII wieku istniało w Kazimierzu 60 spichlerzy. Do dzisiejszych czasów zachowało się jedynie kilka tego typu obiektów, a wśród nich: Spichlerz Kobiałki (obecnie Dom Turysty PTTK) z pierwszej połowy XVII wieku czy Spichlerz Mikołaja Przybyły (obecnie Muzeum Przyrodnicze) przełomu XVII i XVIII wieku.

Artykuł pochodzi z kategorii: Podróże

Copyright © Wydawnictwo Turystyczne PLAN-GALILEOS
POLECANE zwiń