Tatry: flora, fauna i klimat

Środa, 19 lipca (14:18)

Zanim wybierzemy się w Tatry warto znać podstawowe informacje o tamtejszej florze, faunie i o klimacie. Te trzy sfery są silnie uzależnione od piętrowości roślinności i klimatu. Wiedza na ten temat jest niezbędna do dobrego przygotowania oraz zrozumienia najpopularniejszych polskiech gór.

Roślinność – Tatry to podręcznikowy przykład krainy o piętrowym układzie roślinności.
Do wysokości ok. 700 m n.p.m. sięga piętro pogórza obfitujące w gatunki występujące na innych obszarach gór i pogórzy, a także na nizinach. Regiel dolny sięga do wysokości 1250 m.n.p.m, a wypełnia go drzewostan bukowo-jodłowy z domieszką świerka i jawora. Regiel górny to jednocześnie granica zasięgu lasów (na wysokości ok. 1550 m.n.p.m) i królestwo świerka. Występuje tam również brzoza karpacka, wierzba śląska, jarząb nieszypułkowy oraz sosna limba. Bory limbowe to również jeden z najbardziej charakterystycznych symboli tatrzańskiej przyrody. Do wysokości 1800 m.n.p.m sięga subalpejskie piętro kosodrzewiny, zubożone znacznie przez gospodarkę pasterską. Kolejnym jest piętro hal, które sięgają do wysokości 2300 m.n.p.m. To naturalne górskie łąki pełne traw, ziół oraz krzewinek (borówka, wrzos, wierzba karłowata).

Hale tatrzańskie, tak jak wszystkie wysoko położone łąki karpackie, od wieków wykorzystywane były jako naturalne tereny pasterskie. Ponad halami rozpościera się, w pełni wykształcone właściwie tylko w Tatrach Wysokich, piętro turni. Znaleźć tam można kilkadziesiąt gatunków roślin naczyniowatych, (paprotników i kwiatowych), a trudne warunki klimatyczne i krótki okres wegetacji sprawiają, że występują tam przede wszystkim gatunki typowe dla przyrody wysokogórskiej i krain dalekiej północy.  Warto wyodrębnić również grupę endemitów, które są typowe dla terenu Karpat Zachodnich i właśnie tu mają swój główny obszar występowania lub wręcz spotyka się je tylko na niewielkim przecież obszarze Tatr Wysokich (np. warzucha tatrzańska, pszonak Wahlenberga). Endemity zachodniokarpackie to, między innymi, urdzik karpacki i sasanka słowacka. Inne ciekawsze rośliny to sasanka alpejska, szarotka, dziewięćsił bezłodygowy, lilia złotogłów, krokus. Doliny tatrzańskie porastają piękne i bujne murawy.

Reklama

Świat zwierzęcy tatr – to nie tylko kozice i świstaki, ale również wiele gatunków typowych dla obszarów nizinnych niżu, które w gęstych górskich matecznikach znajdują bezpieczne schronienie. Piętro lasów bogate jest w pospolite gatunki zwierzyny płowej – liczne są jelenie i sarny, a drapieżniki reprezentowane są przez lisy, rysie i borsuki. Oczywiście najważniejszym, najwspanialszym i najbardziej tatrzańskim drapieżnikiem jest niedźwiedź, którego populację w Tatrach ocenia się na około 50 sztuk. Zwierzęta te pokonują często wysokie przełęcze, przemieszczając się z doliny w dolinę. Ilość osobników stale przebywających po stronie polskiej szacuje się na 10 – 15 egzemplarzy. Niedźwiedzia spotkać można zarówno w lasach regla dolnego jak i w pasie turni, chociaż dokarmiane przez turystów i odzwyczajane od naturalnych sposobów zdobywania pokarmu zwierzęta pojawiają się np. w Kuźnicach. W górnych piętrach spotkać możemy już typowo tatrzańskie gatunki – często świstaka i kozicę oraz niezwykle rzadko darniówkę tatrzańską i nornika śnieżnego. Świat ptaków również jest niezwyklebogaty: po tatrzańskim niebie szybuje pomurnik, płochacz halny, a także orzechówka i siwerniak (świergotek górski). W bystrych wodach tatrzańskich potoków zamieszkuje pstrąg potokowy, który zarybia również akwen Morskiego Oka.

Klimat Tatr – jest zdecydowanie wysokogórski, porównywalny z klimatem alpejskim. Określić możemy go jako ostry i surowy, zaostrzający się wraz z wysokością. Częste i gwałtowne zmiany pogody, nagłe spadki temperatury, burze, niska średnia temperatura roczna, duża ilość opadów i dni z zachmurzeniem, silne wiatry – to aż nadto znane turystom cechy tatrzańskiego klimatu. Charakterystyczna dla Tatr jest duża ilość dni z opadami, a śnieg nie jest niczym zaskakującym nawet w miesiącach letnich. Wiatry w Tatrach są częste i silne, a osobnym zjawiskiem wartym omówienia jest fenowy wiatr zwany na Podhalu halnym. Wieje on z południa, a jego podmuchy, ogrzewając się o 1 st. Celsjusza co 100 m wysokości, niezwykle gwałtownie uderzają na Zakopane i Podtatrze. Powstaje on wskutek zderzenia frontów atmosferycznych napływających nad grzbiet główny ze wschodu i zachodu, wskutek czego powietrze po południowej stronie gór podnosi się i oziębia, para zawarta w powietrzu zaczyna się skraplać, a nad górami pojawia się charakterystyczny wał chmur. Masy powietrza zgromadzone nad Tatrami ruszają następnie w dół, ogrzewając się po drodze, a ich prędkość może być bardzo duża – w 1968 roku po polskiej stronie Tatr wiało z prędkością 280 km/h. Siła halnego często bywa niszczycielska, łamie drzewa, zrywa dachy i linie energetyczne, topi śnieg i może wiać nawet przez kilka dni. Największe zachmurzenie przypada w Tatrach w okresie od maja do czerwca, najmniejsze zaś w październiku. Najciepleszym miesiącem jest lipiec (średnia temperatura 7,5 st. Celsjusza), a najzimniej jest w lutym (-8,5 st. Celsjusza). Zima bywa w Tatrach długa – może trwać od października do maja, choć pierwszy śnieg może się pojawić już we wrześniu, a zima czasem przeciągnie się do czerwca. Częste są inwersje temperatur – wysoko na grani jest cieplej niż w dolinach. Tatrzańskie lato jest krótkie i kapryśne, trwa zazwyczaj, poprzedzone zimną i krótką wiosną, od czerwca do sierpnia. Jesień, oprócz tego, że złota i kolorowa, najczęściej bywa względnie ciepła, a pogoda wydaje się być wtedy przewidywalna i stabilna. Jest to dobry czas do górskich wędrówek. Roczna suma opadów w Tatrach to średnio 1600 mm,  w najwyższych punktach 1800 mm, gdy na poziomie Zakopanego nieco przekracza tylko 1100 mm. Najwięcej opadów notuje się w czerwcu i lipcu, a najmniej w lutym. Im wyżej tym częstsze są opady śniegu. W Tatrach Wysokich pokrywa śnieżna utrzymuje się przez 290 dni w roku.

Artykuł pochodzi z kategorii: Podróże

Copyright © Wydawnictwo Turystyczne PLAN-GALILEOS
POLECANE zwiń