Powered byAccuWeather.com

Sprawdź

jakość powietrza!

»

Warszawa

Pogoda teraz Dzisiaj 11:10

7:40 15:24

6:2515:18

2°C
  • Częściowo słonecznie
  • Odczuwalna 2°C
  • Ciśnienie 1016 hPa
  • Wiatr W 7 km/h
  • Dla biegaczy
    5
    Dość dobre

    Dość dobra pogoda dla biegaczy

  • Dla reumatyków
    9
    Bardzo dobre

    Warunki atmosferyczne stwarzają znikome ryzyko bólu stawów

  • Dla astmatyków
    10
    Wyśmienite

    Idealna pogoda dla astmatyków

65
CAQI
ŹRÓDŁO: Airly
jakość powietrza
Zanieczyszczone
pm 2.5
182% normy
pm 10
151% normy
Jutro 0°C -4°C
Wtorek -1°C -5°C
Wczytywanie...
Wczytywanie...

Strzelno, co warto wiedzieć?

Strzelno znajduje się w regionie o potocznej nazwie Białe Kujawy – nazwa ta pochodzi od jasnego koloru występujących tutaj piaszczystych wydm i od otaczających je lasów strzeleńskich (dziś tylko na południu od miasta), w których powstał przestrzał czyli polana.

STRZELNO – sześciotysięczne miasto położone na zachodnim krańcu Kujaw ok. 22 km na południe od Inowrocławia.
Strzelno powstało w czasach Mieszka III Starego, kiedy to Piotr Wszeborowic, ufundował tu pierwszą świątynię w II połowie XII wieku. Wcześniej niewielka wieś funkcjonowała wokół klasztoru norbertanek (zakonu powstałego w Premonte na terenie dzisiejszej Francji w 1120 roku) wybudowanego w 1145 r.Miastem stało się Strzelno najprawdopodobniej w roku 1234, ale na pewno lokowane było na prawie magdeburskim w 1356 roku, kiedy to prawa nadał mu Kazimierz Wielki. Losy miasta były różne, po rozwoju, jaki dały mu wieki XIV i XV, przyszedł potop szwedzki i zaraza, a w pierwszych latach XVIII wieku pozostało tu zaledwie 42 mieszkańców.

Reklama

Podczas rozbiorów Polski Strzelno znalazło się pod zaborem pruskim, było też częścią Księstwa Warszawskiego, by po roku 1815 (kongres wiedeński) znów trafić do Prus. Do ojczyzny miasto powróciło podczas walk Powstania Wielkopolskiego 2 stycznia 1919 roku.

Najciekawszym zabytkiem jest położony na niewielkim wzniesieniu, zwanym Wzgórzem św. Wojciecha, zespół klasztorny. Składa się on z Kościoła św. Trójcy, plebanii, budynku dawnego klasztoru, oraz z największej w Polsce rotundy romańskiej – świątyni św. Prokopa.
Kościół (Rotunda) św. Prokopa znajduje się po lewej stronie placu św. Wojciecha. Jest to strzelisty, okrągły kościół, a choć niepozorny z zewnątrz, od środka robi wrażenie swą monumentalnością i ogromem. Pierwotnie był tu kościółek pw. Świętego Krzyża, który powstał w roku 1133 (tak mówią kroniki Długosza), dzisiejsza budowla została wzniesiona na przełomie XII i XIII wieku z funduszy pochodzących od syna Piotra Wszeborowica - Krystyna. Został on zbudowany z ociosanych bloków granitu do kilkunasto centymetrowych kostek przypominających bruk, w późniejszych okresach w czasie rozbudów dodano do jego bryły elementy ceglane. Do rotundy dobudowane są dwie absydy na rzucie koła, oraz okrągła (cylindryczna) wieża i prezbiterium o podstawie kwadratu (jest to jedyny taki obiekt na świecie). Bo rotundy romańskie zakończone są absydą.

Do świetności doprowadził rotundę remont w latach 50-tych ubiegłego wieku, kiedy to na skutek zniszczeń wojennych i zaniedbań wieku XIX świątynia popadła w ruinę (kościół służył jako spichlerz, magazyn, szopa do narzędzi gospodarczych, przez osiemdziesiąt lat był używany również jako dzwonnica). Bardzo surowe średniowieczne wnętrze zawiera m.in. romański grobowiec fundatora klasztoru, oraz cztery XVI-wieczne, lipowe stacje Drogi Krzyżowej przeniesione tu z pobliskiego cmentarza, oraz XII-wieczną kropielnicę, a także odlew XII-wiecznego tympanonu* fundacyjnego.

*Tympanon jest to zdobiony element portalu pod łukiem sklepienia, a nad nadprożem drzwi, lub wrót.

Kościół św. Trójcy i NMP – położony jest w centralnej części placu św. Wojciecha. Jest to zbarokizowana świątynia pochodząca z 1216 roku, kiedy odbyła się uroczysta konsekracja kościoła. Dzisiejszy wygląd głównej, zachodniej fasady, nadała przebudowa mająca miejsce w pierwszej połowie XVIII wieku. Pierwotnie wejście do świątyni znajdowało się jednak od północy i południa, natomiast na skutek XVwiecznej przebudowy całość straciła swój romański charakter, a do fasady północnej, w miejscu cmentarza dobudowano budynki klasztorne, dzisiejsze muzeum. Najcenniejsze jest jednak nie to, co widać z zewnątrz, a wyposażenie świątyni, częściowo zniszczone wojnami, m.in. kościół służył Szwedom jako stajnia. Bez wątpienia na uwagę zasługują sławne romańskie kolumny (których w świątyni jest łącznie 7). Wykonane są z piaskowca z kamieniołomu w Brzeźnie nieopodal Konina, pochodzą z końca XII wieku. Odkryte zostały w 1946 roku podczas prac renowacyjnych. Wcześniej były obmurowane tynkiem do rzutu kwadratowych filarów, najprawdopodobniej przed lub podczas Rozbiorów Polski.

Oprócz kolumn, na uwagę zasługują trzy tympanony:
Tympanon fundacyjny - znajduje się nad wejściem do kaplicy św. Barbary od południowej strony kościoła, zawiera figurę św. Anny z Najświętszą Maryją Panną na rękach, oraz postacie: syna fundatora Krystyna Wszeborowica z modelem świątyni oraz kobiety, być może pierwszej przeoryszy norbertańskiej - Beatrycze.
Tympanon zwiastowania - dziś znajduje się w zbiorach muzeum, przedstawia postać Maryi z archaniołem Gabrielem, zawarta na nim scena przedstawia niepokalane poczęcie przez ucho. Tympanon został odnaleziony podczas prac renowacyjnych w 1984 r., niestety nie jest kompletny (brakuje głowy archanioła).
Tympanon północny - XIII-wieczny element północnego portalu, przedstawia Chrystusa, który siedząc na tęczy depcze postacie bestii, położony jest w ścianie pomiędzy kościołem a dobudowanym budynkiem zakonnym (muzeum).

Oprócz tympanonów warto zwrócić uwagę na ołtarz Świętego Krzyża z XVII wieku (elementy od XIV do XVIII wieku - zasłonięty to w większości XVIII w - 1743 r.), w nawach bocznych po lewej stronie znajduje się ciąg zdobionych malowidłami konfesjonałów z 1741 roku, a po prawej, na końcu świątyni położona jest kaplica św. Barbary z przepięknym, palmowym sklepieniem opierającym się na kolumnie romańskiej. Z prawej strony wysunięta na południe położona jest półkolista kaplica św. Restytuta (żołnierza rzymskiego) wewnątrz której znajduje się XV-wieczna figura Madonny z Dzieciątkiem.

Do północnej fasady kościoła przylega dobudowany w XV wieku budynek dawnego klasztoru norbertanek, w którym mieściły się pomieszczenia mieszkalne wikarych, a dziś budynek wykorzystany jest na potrzeby Muzeum Romańskiego. Zbiory dotyczą historii zakonu norbertanek oraz detali architektonicznych z epoki romańskiej. Jednym z cenniejszych eksponatów jest tympanon zwiastowania, oraz umieszczony w ścianie pomiędzy kościołem a budynkiem muzeum XIII-wieczny tympanon północny. Znajduje się nad dawnym wejściem do kościoła w portalu, który wymiarami pasuje do słynnych Drzwi Gnieźnieńskich. Zgodna jest też symbolika i ilość postaci z drzwi z tymi na strzeleńskich kolumnach z tutejszego kościoła, stąd też hipoteza, iż słynne Drzwi Gnieźnieńskie z katedry były przeznaczone do strzeleńskiego kościoła. W zbiorach znajdują się także szczątki norbertanek i eksponaty związane z historią chrześcijaństwa i strzeleńskiego wzgórza.
W centrum miasteczka, poniżej Wzgórza św. Wojciecha znajduje się duży, kwadratowy rynek otoczony niewielkimi kamienicami. Rynek 18 – elektyczny budynek z końca XIX wieku, z rzeźbą grasującego w okolicy zbója Dąbka- Małachowskiego.

Przez Strzelno według podań i legendy miał podróżować św. Wojciech podczas feralnej wyprawy misyjnej z Czech do Prus, wtedy to jego wóz miał zostawić ślad na jednym z granitowych głazów przed kościołem Św. Trójcy.

W Strzelnie urodził się w 1852 roku Albert Michelson, laureat nagrody Nobla w 1907 roku, Profesor Uniwersytetu w Chicago, poświęcił swą pracę badaniom nad prędkością światła i teorią względności. Mówi o tym pamiątkowa tablica na narożnym budynku w południowej pierzei rynku. W Strzelnie urodził się także i spędził dzieciństwo arcybiskup, metropolita poznański Stanisław Gądecki – obecny Przewodniczący Episkopatu Polski.

Copyright © Wydawnictwo Turystyczne PLAN-GALILEOS
Dowiedz się więcej na temat: Strzelno

Reklama

Najlepsze tematy