Powered byAccuWeather.com

Nie chcesz zmoknąć?

Pobierz darmową aplikacje weź parasol

Weź Parasol

Warszawa

Pogoda teraz Dzisiaj 8:32

7:37 15:24

2:0713:27

1°C
  • Zachmurzenie duże
  • Odczuwalna 0°C
  • Ciśnienie 1016 hPa
  • Wiatr W 7 km/h
  • Dla biegaczy
    4
    Umiarkowane

    Nienajlepsza aura dla biegaczy

  • Dla reumatyków
    7
    Neutralne

    Warunki pogodowe bez wpływu na występowanie dolegliwości

  • Dla astmatyków
    10
    Wyśmienite

    Idealna pogoda dla astmatyków

20
CAQI
ŹRÓDŁO: Airly
jakość powietrza
Bardzo czyste
pm 2.5
49% normy
pm 10
33% normy
Jutro 4°C 0°C
Piątek 5°C -1°C
Wczytywanie...
Wczytywanie...

Sandomierz: polski "mały Rzym" z Donem Matteo

Sandomierz, zwany również "małym Rzymem" został ulokowany, podobnie jak stolica Włoch, nad rzeką i na siedmiu wzgórzach. Przed wiekami to właśnie u stóp sandomierskiej starówki San, czyli "ostatnia dzika rzeka w Europie" wpadała do Wisly. Miasto dzięki zabytkom, ciszy i malowniczości ma swój niepowtarzalny klimat, co docenili twórcy serialu "Ojciec Mateusz" dla którego Sandomierz to miejsce akcji. Poniżej przedstawiamy 13 największych atrakcji "małego Rzymu".

1. Zamek Królewski

Położony jest na południe od sandomierskiej starówki na wysokiej, górującej nad Wisłą skarpie. Dla wjeżdżających od strony Krakowa jest pierwszym wspaniałym zwiastunem architektonicznych atrakcji Sandomierza. Zamek powstał w roku 1139, jako powiększenie i rozbudowa istniejącego w tym miejscu mniejszego grodu, by stać się siedzibą nowego księcia sandomierskiego. Powiększanie i modernizacja grodu trwało przez długie wieki i tak ta właśnie wieża wraz z południową częścią zamku pochodzi z roku 1480. Dobudowane na polecenie Zygmunta Starego części: zachodnia, wschodnia, oraz północna z bramą wjazdową zostały wzniesione na przełomie wieków XV i XVI. Przebudowa rozpoczęta w latach dwudziestych XVI wieku była dziełem sławnego architekta Benedykta, zwanego Sandomierzaninem, jego prace kontynuował w późniejszych latach mi. Santi Gucci wspaniały rzeźbiarz i architekt. Niestety w roku 1656 zamek wysadzili w powietrze Szwedzi, nie uległa zniszczeniu jedynie jego zachodnia część, która została rozbudowana na polecenie Jana III Sobieskiego do kształtów dzisiejszych. W latach 1817 – 1959 w zamku funkcjonowało więzienie, po którego zamknięciu i przeprowadzeniu prac archeologiczno - remontowych obiekt przekształcono w jednostkę muzealną działającą od roku 1986 jako Muzeum Okręgowe.

2. Kościół św. Jakuba

Reklama

Kościół św. Jakuba – położony jest na zachód od sandomierskiej starówki na zboczach sąsiedniego wzgórza wśród sadów, wraz z zabudowaniami klasztornymi tworzy dominikański zespół klasztorny. Kościół w stylu romańskim jest trójnawową bazyliką stropową i pochodzi z pierwszej połowy XIII wieku, jego budowę ukończono w 1250 roku. Kościół jest najstarszą zachowaną praktycznie w całości budowlą Sandomierza i bodaj najcenniejszym zabytkiem miasta. W północnej fasadzie wprost z ulicy Staromiejskiej znajduje się wejście główne zwieńczone romańskim portalem, w którym znajdują się niewielkie rzeźby m.in. kobiecej główki – jest to twarz księżnej Adelajdy, wykona tak jak i cały kościół z wypalanej czerwonej cegły. Fakt wykorzystania cegły jako budulca lokuje kościół św. Jakuba w czołówce jeśli chodzi o wiek powstania tego typu budowli w całej Polsce (do tego czasu budulcem świątyń był przede wszystkim ciosany kamień, lub drewno). Do kościoła zostały dobudowane kaplice: od południa Matki Bożej i pochodząca 1606 r. kaplica Męczenników Sandomierskich od północy, obok której wznosi się przy zachodniej ścianie dzwonnica z przełomu XIII i XIV wieku z dzwonami z 1314 roku mniejszy i 1389 roku większy – są to jedne z najstarszych polskich dzwonów. Do kościoła przylega również skrzydło budynku klasztornego. Najciekawszy widok na kościół jest z dziedzińca położonego na sąsiednim wzgórzu Zamku Królewskiego.

3. Wąwóz Królowej Jadwigi

Kotlina Sandomierska to obszar występowania najżyźniejszych gleb w Polsce- czarnoziemów. Jak pamiętamy ze szkoły ten typ gleb wykształca się na podłożu skał lessowych w których mogą powstawać szczeliny. Przykładem dużej szczeliny w lessach jest głęboki na blisko 10 metrów parów o długości pół kilometra, którego szerokość waha się od kilku do kilkunastu metrów. Położony jest w nadwiślańskiej skarpie na zachód od sandomierskiej starówki. Dnem biegnie ścieżka łącząca ul. Królowej Jadwigi z położoną powyżej ul. Staromiejską. Wąwóz uważany jest za najpiękniejszy w okolicy, a wystająca powyżej dna, wisząca wręcz w powietrzu plątanina korzeni stwarza wrażenie przebywania w niezamieszkałym odludnym miejscu. Wąwozy lessowe powstały na skutek wypłukiwania lekkiej piaszczystej gleby o żółtym zabarwieniu przez spływającą w dół wodę, płynącą do koryta Wisły. W pobliżu znajdują się jeszcze inne wąwozy, jeden z nich to tzw. Piszczele – od znalezionych tam pozostałości ludzkich szkieletów (najprawdopodobniej były to szczątki żołnierzy wojsk tatarskich) inny parów to np. Wąwóz Staromiejski.

4. Ucho igielne

Ucho Igielne to jedna z dwóch istniejących kiedyś furt w okalających sandomierską starówkę murach obronnych. Furta zwana była dominikańską, a potocznie Uchem Igielnym – od jej wąskich rozmiarów, służyła jako przejście dla dominikanów z mieszczącego się tuż powyżej furty klasztoru. Tędy biegła ścieżka skracająca drogę świętojakubskim duchownym z klasztoru do kościoła św. Jakuba i mieszczącego się przy nim zespołu klasztornego, który położony jest na sąsiednim oddalonym o pół kilometra na zachód wzgórzu. Biegnące tędy schodki łączą ulicę Zamkową z położoną poniżej, już za murami Podwalem Górnym.

5. Klasztor dominikanów

Położony jest na południowy zachód od rynku, przy placu księcia Józefa Poniatowskiego 3. Dziś podziwiać możemy jedynie południowe skrzydło budynku z potężnymi przyporami, które stanowiło część kompleksu klasztornego tworzącego czworobok z dziedzińcem, otoczonym budynkami klasztornymi i kościołem św. Marii Magdaleny, który przylegał do istniejącego budynku od strony wschodniej. Kompleks wzniesiony w XIV wieku został częściowo zniszczony podczas wojen napoleońskich na skutek eksplozji zmagazynowanego wewnątrz pomieszczeń prochu. W odrestaurowanym na początku ubiegłego wieku budynku klasztoru, któremu przywrócono pierwotny kształt dziś mieszczą się pomieszczenia Urzędu Miasta. Tuż powyżej budowli, przed Rynkiem po prawej stronie znajduje się tzw. Dom Jordanów, niewielki budynek z XV wieku, który jest jedną z najstarszych budowli świeckich w Sandomierzu, podobnie jak klasztor posiada on stromy dwuspadowy dach, a naroże ścian wzmacniają potężne przypory.

6. Sandomierski rynek

Sandomierski rynek ma wymiaru 110 x 120 metrów i powstał po przeniesieniu miasta na dzisiejszą lokalizację po napaści Litwinów w 1349 roku. Dziś wokół Rynku istnieje 30 budynków okalających plac, dwie pierzeje mają zachowane arkady (podcienia) – kamienica Pod Ciżemką i dom Oleśnickich. Powierzchnia Rynku opada lekko od zachodu ku wschodowi, w jego górnej części znajduje się XIV wieczny ratusz, a poniżej od wschodu kolumna z figurą Matki Bożej Niepokalanej z 1776 roku. W południowo - zachodniej części placu ustawiono rzeźbę kotwicy z łańcuchem „wiszącym” z nieba, co świadczy o historycznych związkach Sandomierza z Bałtykiem, w części południowo - wschodniej znajduje się drewniana wiata ochraniająca historyczną studnię.

Na środku rynku znajduje się ratusz. Historia budowli sięga XIV wieku kiedy to powstała południowa część, pierwotnie na planie zbliżonym do kwadratu z wieżą (dziś już nie istniejącą). Na początku wieku XVI po rozbiórce wieży dobudowano część północną, a w wieku XVII dzisiejszą basztę. Budynek zwieńcza przecudnie zdobiona attyka z XVI wieku (attyka - czyli ścianka rodem z Grecji wieńcząca szczyt budowli z ozdobnymi elementami, ornamentami i rzeźbami). Na ścianach ratusza widnieją dwa zegary – jeden klasyczny z roku 1959 na wieży i drugi słoneczny, na południowej elewacji z 1822 roku.
We wnętrzach ratusza znajdują się po trzy komnaty na każdej z kondygnacji, parter zajmuje Muzeum Okręgowe z Działem Historycznym, piętro zaś Rada Miasta i Sala Ślubów, w piwnicach mieści się wyjście z Podziemnej Trasy Turystycznej, oraz klub „Lapidarium Pod Ratuszem”.

7. Podziemna trasa turystyczna

Sandomierskie podziemia wykopane zostały w XIII – XVI wieku przez mieszkańców kamienic okalających rynek. Bogacący się dzięki zyskom z handlu mieszczanie ciągle zwiększali swe zapasy, które należało gdzieś składować, potrzebne były więc bezpieczne magazyny, a suche i lekkie gleby lessowe które pozwalały na łatwe drążenie w nich tuneli i piwnic posłużyły za miejsce powstania istnego labiryntu lochów swą głębokością sięgających 15 metrów pod poziom gruntu. Pomieszczenia i korytarze licowano cegłą, budowano kamienne i ceglane sklepienia zabezpieczające przed ich zasypaniem. W razie konieczności mieszkańcy korzystali z tego „podziemnego miasta” i w przypadku zagrożenia chronili się sami w labirynt niedostępny dla wrogów. Korytarze biegnące na różnych poziomach, tworzyły całe kilometry podziemnego labiryntu, potem jednak kiedy handel podupadł zostały zasypane.
Podziemna Trasa Turystyczna funkcjonuje od 10 grudnia 1977 roku i wiedzie odkopanymi i na nowo zabezpieczonymi korytarzami o długości 450 metrów biegnącymi pod kamienicami ul. Opatowskiej, Rynku i pod Ratuszem. Przemierzając ją schodzi się na głębokość 12 metrów i przechodzi przez 34 pomieszczenia w których możemy obejrzeć wystawy, oraz zapoznać się co i w jaki sposób było tu przechowywane w sandomierskich lochach przed wiekami.

8. Brama Opatowska

Zwana też „Wielką” jest jedyną zachowaną do dziś bramą wjazdową pozostałą po średniowiecznym systemie umocnień sandomierskich. Jej pierwotna budowla pochodzi z drugiej połowy XIV wieku, powstała dzięki funduszom pochodzącym od króla Kazimierza Wielkiego. W latach późniejszych była rozbudowywana, aż do dzisiejszych rozmiarów sięgając 33 metrów wysokości.

9. Kościół św. Michała Archanioła

Kościół św. Michała Archanioła wraz z klasztorem benedyktynek sprowadzonych do Sandomierza w 1613 roku tworzy Zespół Kościelny pw. św. Michała. Budynek klasztoru po pożarze poprzedniego, drewnianego w roku 1613 wzniesiono w latach 1627 – 39, zaś barokowy kościół projektu Jana Michała Linka obudowano do klasztoru w roku 1692. Na zewnątrz na uwagę zasługuje przykryta daszkiem XVIII wieczna figura św. Rocha oraz kolumny z postaciami św. Scholastyki i Benedykta, a także XVIII wieczna figura Jezusa Dobrego Pasterza, nad wejściem do świątyni warto zwrócić uwagę na bogato zdobiony portal. We wnętrzu XVII wieczna niesamowita ambona wykonana jako genealogiczne drzewo opatów benedyktyńskich począwszy od św. Benedykta, oraz dwa ołtarze z końca XVII stulecia dłuta Marcina Czarnego, niestety nie zachował się oryginalny ołtarz główny, który został zniszczony przez pożar w 1966 r. Na terenie zespołu znajduje się dworek tzw. Dworek Kapelana mieszczący dziś sąd biskupi.
Obecnie budynki poklasztorne są siedzibą Wyższego Seminarium Duchownego.

10. Collegium Gostomianum

Gmach składa się z dwóch skrzydeł: wschodniego – zachowanego od czasów budowli pierwotnej i południowego – dobudowanego później w miejsce rozebranego na skutek usuwania się sandomierskiej skarpy, nowe skrzydło cofnięto więc w głąb dla bezpieczeństwa. Część nadbudów pochodzi z czasów po potopie szwedzkim kiedy to wycofujące się wojska uszkodziły budynek. W 1773 roku po odebraniu kolegium jezuitom szkoła trafiła do Komisji Edukacji Narodowej mieszcząc różne typy szkolnictwa świeckiego. Podczas kampanii napoleońskiej południowe skrzydło oraz kościół spłonęły, budynek odrestaurowano, natomiast kościół rozebrano. Szkoła znana jest też ze stron „Popiołów” Stefana Żeromskiego, trudno się dziwić tej popularności, gdyż jest to jedna z najstarszych świeckich szkół średnich w Polsce.

11. Dom Jana Długosza – Muzeum Diecezjalne

Jest to ceglany, przykryty czerwoną dachówką tworzącą stromy dwuspadowy dach budynek w stylu gotyckim z roku 1476 roku. Położony jest nad Skarpą sandomierską na wschód od Rynku. Obecnie mieści się w nim Muzeum Diecezjalne z bogatymi zbiorami poświęconymi Sandomierzowi, malarstwu i eksponatom sakralnym.

12. Bazylika Katedralna pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Wincentego Kadłubka

Bazylika Katedralna pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny i św.Wincentego Kadłubka jest to główny i największy obiekt sakralny diecezji sandomierskiej. Potężna gotycka budowla powstała na fundamentach starszego, romańskiego kościoła zniszczonego najazdami Tatarów w 1241 roku i Litwinów w 1349. Jej początki sięgają lat 1360 – 1382 kiedy to król Kazimierz Wielki przekazał potrzebne na budowę kościoła fundusze. Na skutek wojen w czasie potopu szwedzkiego (1656 r), kiedy to świątynia została poważnie zniszczona przeprowadzono remont i wnętrze gotyckie zmieniono na wystrój barokowy, który zachował się do dziś. Wokół budowli rozciąga się Plac Katedralny dziś park i sad, a niegdyś cmentarz. Stąd możemy obejrzeć gotycką elewację, sklepienia okien i portale wejść obchodząc świątynie wokół.

13. Góry pieprzowe

Góry Pieprzowe zbudowane są z łupków kambryjskich (kambr - epoka w dziejach ziemi kształtująca naszą planetę ok 500 mln lat temu, z tego okresu pochodzi początek bezkręgowców: mięczaków i stawonogów, więc kambr jest tak naprawdę początkiem ewolucji na Ziemi) - sprzed 500 milionów lat Pieprzowe Góry razem z Sudetami są najstarszymi górami w tej części Europy, najwyższy "szczyt" Pieprzówek wnosi się na wysokość 200,5 m npm - są więc stosunkowo niskie.
Na 60 metrowej wysokości stokach rośnie największa ilość gatunków dzikiej róży w Polsce. Położone są ok 2 km na wschód od Sandomierza na lewym brzegu Wisły.

Copyright © Wydawnictwo Turystyczne PLAN-GALILEOS
Dowiedz się więcej na temat: Sandomierz

Reklama

Najlepsze tematy

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Dziś w Interii

Raporty specjalne

Rekomendacje