Powered byAccuWeather.com

Sprawdź

jakość powietrza!

»

Warszawa

Pogoda teraz Dzisiaj 11:10

7:40 15:24

6:2515:18

2°C
  • Częściowo słonecznie
  • Odczuwalna 2°C
  • Ciśnienie 1016 hPa
  • Wiatr W 7 km/h
  • Dla biegaczy
    5
    Dość dobre

    Dość dobra pogoda dla biegaczy

  • Dla reumatyków
    9
    Bardzo dobre

    Warunki atmosferyczne stwarzają znikome ryzyko bólu stawów

  • Dla astmatyków
    10
    Wyśmienite

    Idealna pogoda dla astmatyków

65
CAQI
ŹRÓDŁO: Airly
jakość powietrza
Zanieczyszczone
pm 2.5
182% normy
pm 10
151% normy
Jutro 0°C -4°C
Wtorek -1°C -5°C
Wczytywanie...
Wczytywanie...

Grzybowo-Września-Giecz, czyli zwiedzamy Wielkopolskę

W Wielkopolsce znajduje się wiele śladów z czasów początków państwa polskiego. Poniżej przedstawiamy atrakcje związane z historią w Grzybowie, Wrześni i Gieczu. Wycieczka na te tereny pogłebi wiedzę o genezie naszego narodu.

GRZYBOWO

GRZYBOWO - niewielka wieś położona ok. 7 km na północny wschód od Wrześni. Początki osadnictwa w tym miejscu datuje się na okres neolitu, na przełomie naszej ery prawdopodobnie istniała tu już osada, której świetność przypadła na wiek X, kiedy to powstał potężny obronny gród nad niewielką rzeką Strugą. Szacuje się, iż był to jeden z większych grodów na terenie ówczesnej Polski, większy nawet od Gniezna, którego późniejsza rozbudowa i rozwój odebrały znaczenie grzybowskiej osadzie. Powierzchnia grodziszcza wynosiła ponad 4,7 ha i miał on ponad 200 metrów średnicy, a wysokie na 16 m i szerokie na 20 m wały otoczone były fosą zasilaną wodą ze Strugi. Za bezpiecznymi umocnieniami żyło ponad tysiąc mieszkańców trudniących się hodowlą i uprawą roli. Do wykonania umocnień zużyto ok. 3,5 miliona belek i 100 tysięcy metrów sześciennych wypełnienia z ziemi, gliny i kamieni! W XI wieku gród opuszczono, a ludność częściowo przeniosła się do Gniezna, pozostali osiedlili się na trenie wsi Grzybowo - której nazwa pochodzi od Grzyba, przezwiska jednego z XIV-wiecznych właścicieli wsi. Na terenie grodziska prowadzono liczne prace wykopaliskowe i archeologiczne, podczas których odnaleziono tysiące eksponatów, m.in. wyroby ze srebra, ceramikę, elementy sprzętów i naczyń oraz monet i ozdób. Na czas wojny wstrzymano prace, wznowione na przełomie X X i X XI w. dzięki fundacji Brzeskich, która prowadziła dalsze badania grodu. Dziś teren należy do Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, staraniem którego wzniesiono na terenie grodziska nowoczesny pawilon wystawowy, wyglądem zewnętrznym nawiązujący do budowli z okresu świetności grodu.

Reklama

W samej wsi najciekawszym zabytkiem jest drewniany, kryty gontem kościół św. Michała Archanioła przebudowany do dzisiejszego kształtu w 1775 roku. Wewnątrz znajduje się X VIII i XIX-wieczne wyposażenie i m.in. X VI-wieczny obraz z wizerunkiem Matki Boskiej i krzyż drewniany na belce tęczowej oraz starszy niż sam kościół dzwon pochodzący z 1542 roku w kościelnej wieży. W XIX wieku właściciele wsi wybudowali na terenie cmentarza (obok kościoła) rotundową kaplicę będącą kopią wawelskiej romańskiej świątyni św. Feliksa i Adaukta, która pełni rolę mauzoleum rodu Lutomskich.

W południowej części wsi, na wprost wylotu drogi z grzybowskiego grodziska znajduje się XIX-wieczny dwór również wzniesiony przez Lutomskich. Atrakcją jest coroczny Międzynarodowy Zjazd Wojów Słowiańskich odbywający się pod koniec sierpnia w Grzybowie.

Ciekawostką jest krążąca legenda o narodzinach księcia Mieszka I, który według podań właśnie w Grzybowie miał przyjść na świat.

WRZEŚNIA

WRZEŚNIA to 30-tysięczne miasto, stolica powiatu, położone jest w centrum Wielkopolski na Równinie Wrzesińskiej. Od południa obiega je autostrada A2 z Poznania do Łodzi i Warszawy (węzeł Września) a przez miasto przebiegają drogi krajowe nr 15 północ - południe i 92 wschód - zachód.
Nazwa miasta pochodzi od nazwiska rodu Wrzesińskich, którzy władali Wrześnią od XVI wieku. Co ciekawe Września, aż do czasów zaborów była własnością prywatną, którą dopiero zniósł dekret zaborcy pruskiego. Pierwsze ludzkie ślady na ziemi wrzesińskiej pochodzą jeszcze z epoki kamiennej, pod Tarnową na południe od Wrześni odkryto osadę w ydmową z tego okresu. Dalsze odkrycia potwierdzają ciągłe osadnictwo w okolicy. Lokalizacja w pobliżu potężnych piastowskich grodów w Gieczu i Grzybowie sprzyjała rozwojowi miejscowości położonej dodatkowo na szlaku handlowym z Kalisza do Gniezna i dalej ku północy, oraz z Poznania do Łęczycy. Pierwsze informacje o Wrześni pochodzą już z 1256 a w kolejnym wieku nastąpiła lokacja. Następne stulecia to rozkwit miasta przerwany wojną ze Szwedami, której skutkiem było zniszczenie grodu. Podczas zaborów rozpoczęła się dalsza urbanizacja miasta, powstały zakłady przemysłowe i sprzyjający im rozwój sieci kolejowej.

Zwiedzanie miasta warto rozpocząć od samego centrum, w którym znajduje się Rynek otoczony XIX-wiecznymi kamieniczkami, na którego północnym rogu położony jest budynek neogotyckiego ratusza z 1910 roku zbudowany z ciemnoczerwonej cegły zwieńczony miedzianą sygnaturką z zegarem, w narożnym podcieniu na filarze można obejrzeć herb poraj*.

* Poraj to znak pochodzący z Czech, a oznacza różę, wywodzi się on od brata św. Wojciecha. Do Wrześni przywędrował razem z orszakiem Dąbrówki – Poraj to herb pierwszych właścicieli miasta, który do dziś jest jego symbolem.

Muzeum Regionalne im. Dzieci Wrzesińskich, mieści się w bocznej uliczce odchodzącej na północ od Rynku w budynku dawnej szkoły pruskiej. Muzeum działające od 1966 roku skupia eksponaty z historii osadnictwa w regionie, szczególnie znaleziska z piastowskiego grodu w Grzybowie. Część ekspozycji poświęcona jest strajkowi dzieci wrzesińskich w 1901 roku.

Kościół farny Wniebowzięcia NMP – znajduje się na północ od muzeum i Rynku. Wybudowany w X V wieku potężny gotycki gmach zwieńczony kwadratową wieżą góruje nad okolicą. Świątynia uszkodzona podczas potopu szwedzkiego została odrestaurowana w X VII wieku. Z wyposażenia warto zwrócić uwagę na oryginalny łuk tęczowy, oraz na barokowy ołtarz z X VII wieku, a także na witraż z 1935 roku znajdujący się w kruchcie wieżowej przedstawiający jakże ważny dla historii miasta strajk dzieci wrzesińskich.

Na północ od centrum miasta – w Lipówce, nad rzeką Wrześnicą tworzącą tu zalew, znajduje się drewniany kościółek – Kaplica św. Krzyża – pochodzący z 1664 roku. Wewnątrz warto zwrócić uwagę na trzy ciekawe ołtarze pochodzące z XVII i XVIII wieku, oraz XVII-wieczny obraz Ukrzyżowanie Jezusa Chrystusa.

GIECZ

GIECZ to wieś ukryta z dala od dzisiejszych głównych szlaków komunikacyjnych, na Równinie Wrzesińskiej.
W VIII wieku, kiedy powstawała pierwsza średniowieczna osada, płynąca tędy rzeczka Moskawa tworzyła rozlewiska, w które od południowego zachodu wrzynał się półwysep. Na jego krańcu pod koniec IX wieku powstał pierwszy gród obronny, wokół którego rozwinęła się słowiańska osada. W X i XI wieku gród w Gieczu należał do najważniejszych ośrodków w tworzącym się Państwie Polskim. Składał się z dwóch ufortyfikowanych części: żołnierskiej i książęcej o wymiarach 150 x 240 metrów. Całość otoczona była obronnym wałem ziemno-drewnianym wzmocnionym kamieniami o wysokości do 9 metrów i grubości do 25 metrów, od zachodu z lądem łączył się gród długim na ok. 70 metrów drewnianym mostem. Pod koniec X wieku rozpoczęto wznoszenie książęcego palatium i okrągłej kaplicy, jednak budowy nie dokończono pozostawiając ją na etapie fundamentów. Na początku wieku XI wzniesiono jedną z pierwszych w Polsce budowli sakralnych: kościół św. Jana Chrzciciela, który odbiegał swą bryłą od innych kościelnych budowli polskich. Jednonawowa budowla z dużą półkolistą absydą zawierała pod prezbiterium podziemną kryptę przeznaczoną na relikwiarz dla nieznanego nam dziś patrona. W kolejnych latach dobudowano wieże we frontowej części. Świetność Giecza, związana z położeniem na szlaku handlowym z południa na północ zakończyła w roku 1038 czeska rejza Brzetysława I, wtedy to zniszczono praktycznie wszystkie grody Wielkopolski. Uprowadzona przez najeźdźcę ludność Giecza osiadła w czeskich Hedčanach na północ od Pilzna. Po kilkunastu latach gród odbudowano, a nawet powiększono i jego rozkwit trwał do XIII wieku, kiedy to walki pomiędzy Henrykiem Brodatym a księciem Odonicem doprowadziły do kolejnego jego zniszczenia.

Jednym z ostatnich ważnych dla Giecza wydarzeń był zjazd książąt wielkopolskich, kiedy to dokonano podziału ziem, dla Bolesława Ziemia Kaliska z Gieczem i Gnieznem, a dla Przemysła I – Poznań i zachodnia część Wielkopolski. Całkowity kres grodu przyniosła wojna krzyżacka w 1331 roku, która zniszczyła gród, a ludność osiadła w okolicznych wsiach.
Do zachowanych budowli w Grodziszczu należą relikty romańskiego zespołu pałacowego i romańskiej świątyni oraz drewniany kościół św. Jana Chrzciciela wniesiony w 1767 roku, zastępując spalony drewniany kościół z 1713 roku. Pierwotna romańska świątynia na Grodziszczu została rozebrana w końcu XVII wieku.
Obecnie Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy wznosi na terenie grodziszcza nowoczesny obiekt, który będzie służył do gromadzenia i udostępniania eksponatów pochodzących z grodu.
We wsi, na północ od grodu, znajduje się romański kościół św. Mikołaja i NMP Wniebowziętej wybudowany w pierwszej połowie XII wieku na reliktach jeszcze starszej, mniejszej budowli. Znajdował się on w centrum wsi oddzielonej od grodu wodami jeziora. Jest to budowla o surowej bryle ze ścianami o grubości ponad 1 metra wykonanymi z granitowych bloków. Składa się jednej prostokątnej nawy, z przyległ ym prezbiterium i półkolistą absydą. Wewnątrz warto zwrócić uwagę na piaskowcową romańską chrzcielnicę. W połowie XX wieku podczas prac remontowych przywrócono jego pierwotny romański charakter.

Copyright © Wydawnictwo Turystyczne PLAN-GALILEOS

Reklama

Najlepsze tematy