Powered byAccuWeather.com
Nie chcesz zmoknąć?
Pobierz darmową aplikację
Weź parasol

Warszawa

Pogoda teraz Dzisiaj 5:28

4:25 20:42

19:174:19

15°C
  • Słonecznie
  • Odczuwalna 16°C
  • Ciśnienie 1024 hPa
  • Wiatr E 7 km/h
  • Dla biegaczy
    1

  • Dla reumatyków
    10

  • Dla astmatyków
    10

35
CAQI
ŹRÓDŁO: Airly
jakość powietrza
Dobra
pm 2.5
84% normy
pm 10
55% normy
Jutro 27°C 15°C
Środa 29°C 16°C
Wczytywanie...
Wczytywanie...

Gniezno, największe atrakcje w mieście

Gniezno to stolica powiatu zamieszkiwane przez 70 tys. mieszkańców, jest siódmą aglomeracją Wielkopolski. Gniezno leży na środku morenowej krainy pod nazwą Pojezierze Gnieźnieńskie – wśród polodowcowych jezior, na przecięciu historycznych szlaków komunikacyjnych z południa ku Bałtykowi i z zachodu na wschód, ok. 45 km na północny wschód od Poznania. Podobnie jak Rzym, Gniezno wzniesiono na siedmiu wzgórzach: Lecha, św. Piotra, Wawrzyńca, Michała, Panieńskim, Krzyżackim i Żnińskim.

Historia

Gniezno nierozerwalnie wiąże się z początkami Państwa Polskiego, które tworzyło się wzdłuż linii Poznań – Giecz – Ostrów Lednicki – Gniezno – Strzelno – Kruszwica. Od zarania dziejów historia miasta powiązana jest ze Wzgórzem Lecha położonym na wschodnich zboczach Jeziora Jelonek, pierwsza osada istniała tu już w VII wieku, dziś dumnie wznosi się tu budowla bazyliki gnieźnieńskiej. W X wieku na wzgórzu zbudowano gród obronny z dwoma podgrodziami, otoczony drewniano-ziemną palisadą, którego rozwój został przerwany wojną z Czechami (z czasów najazdu Brzetysława I w 1038 roku pochodzi nazwa Hnězdno), kiedy to zostało dotkliwie zniszczone, na skutek czego stolicę Polski przeniesiono do Krakowa. Odbudowy dokonał król Kazimierz Odnowiciel. Do czasu zniszczenia był to największy gród w ówczesnym państwie Polan. Gniezno było pierwszą stolicą Polski, panowali tu najpier w książęta z Mieszkiem I, a potem królowie: Bolesław Chrobry – koronowany w 1025 roku w gnieźnieńskiej katedrze na pierwszego polskiego Króla; Mieszko II, również koronowany w Gnieźnie; następnym koronowanym tu władcą był Bolesław Śmiały w 1076 roku; prawie dwa wieki później w 1295 roku koronę nałożył tutaj Przemysł II, a pięć lat później Wacław II.
Wzgórze Lecha odegrało też istotną rolę w chrystianizacji kraju. Tu już w 966 roku wzniesiono pier wszy kościół, a rok później stąd właśnie św. Wojciech wyruszył na swą ostatnią wyprawę nawracać Prusów. Istotnym wydarzeniem była dla Gniezna wizyta cesarza Ottona III, który pielgrzymował do grobu św. Wojciecha w roku 1000 na tzw. Zjazd Gnieźnieński, na skutek którego Gniezno podniesiono do roli arcybiskupstwa. Prawa miejskie przyznał Gnieznu Władysław Odonic w 1238 przy wracając świetność grodowi. Niestety, wiek później, w 1331 roku do miasta wkroczyli rycerze krzyżowi zajmując je i niszcząc. Kolejnej odbudow y dokonał król Kazimierz Wielki, a w 1419 roku, podczas władania Władysława Jagiełły, Gniezno otrzymało status siedziby urzędu prymasa Polski, co dało miastu niekwestionowaną rolę religijnej stolicy kraju. W wiekach XV-XVII dzięki handlowi ze wschodem Gniezno obrastało w bogactwa i dobrobyt. Od 1768 roku znajdowała się tu siedziba województwa utracona w 1793 na skutek II rozbioru Polski, gdy Gniezno przeszło do zaboru pruskiego. W 1794 roku przetoczyły się przez miasto walki Powstania Kościuszkowskiego, a Gniezno stało się siedzibą generała Dąbrowskiego – późniejszego twórcy polskich Legionów we Włoszech. W 1918 roku jako jedno z pier wszych miast Wielkopolski powróciło do Rzeczpospolitej. Dziś Gniezno to znaczny ośrodek przemysłu i kultury, a dzięki zabytkom jest licznie odwiedzane przez turystów.

Wzgórze Lecha

Reklama

Wzgórze Lecha (Góra Królewska) niewielkie wzniesienie 123 m n.p.m. położone na zachód od rynku, na wschodnich zboczach Jeziora Jelonek. Jest to najstarsza część Gniezna. Stąd nastąpił rozwój miasta zapoczątkowany wybudowaniem pierwszego obronnego grodu, w miejscu którego dziś widnieją najcenniejsze zabytki miasta z katedrą i Muzeum Archidiecezjalnym.

Katedra Gnieźnieńska

Katedra Gnieźnieńska pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny – to najcenniejszy zabytek miasta, położony na historycznym Wzgórzu Lecha – miejscu najstarszej osady. Pierwszą budowlą było tu IX-wieczne, prostokątne oratorium (czyli miejsce modlitw), którego pozostałości można obejrzeć w podziemiach katedry. Na jego fundamentach Mieszko I zbudował w roku 970 pierwszy chrześcijański kościół NMP, w którego kryptach pochowano siedem lat później jego żonę Dąbrówkę (po śmierci księcia oboje spoczęli w podziemiach katedry Poznańskiej), a w 997 roku spoczął tu św. Wojciech – z jego postacią nierozerwalnie wiąże się historia tych ziem i samego Szlaku Piastowskiego. W tym czasie kościół powiększono i rozbudowano. W 999 roku powstała bazylika z ufundowanymi przez cesarza Ottona III ołtarzem i krzyżem procesyjnym, które cesarz podarował przyjeżdżając na Zjazd Gnieźnieński w roku 1000. W zamian otrzymał relikwię świętego – jego ramię. Po zakończeniu budowy biskupstwo objął Radzym Gaudenty – brat Wojciecha, który sprawował władzę, aż do zniszczenia budowli podczas pożaru w 1018 roku. Jeszcze przed 1025 rokiem bazylikę odbudowano i zmodernizowano – jako trójnawową budowlę, w której w tym właśnie roku koronowano Bolesława Chrobrego na pierwszego polskiego króla. W 1038 jak i większość wielkopolskich kościołów, bazylika została zniszczona przez Brzetysława I, który ograbił ją z relikwii św. Wojciecha i darów Ottona III wywożąc je do Czech. Ocalała tylko głowa świętego, którą odnaleziono w 1127 roku podczas jednego z remontów katedry.

Kolejna odbudowa, która nadała jej romański charakter miała miejsce w 1064 roku, jej pozostałości widnieją w podziemiach katedry. W 1170 roku miała miejsce kolejna przebudowa, nadając bazylice nową formę, której zarys pozostał do dziś Na przestrzeni wieków budowlę katedry spotykały katastrofy: w 1220 roku zawaliła się południowa wieża, a w 1331 roku splądrowali ją Krzyżacy. W 1342 roku rozpoczęła się kolejna przebudowa trwająca do 1390 roku, była dotowana m.in. przez Kazimierza Wielkiego, jej skutkiem było nadanie bazylice dzisiejszych rozmiarów i wyglądu. Ówczesna budowla pozbawiona była wież, które powstały znacznie później, w 1415 roku południowa i sto lat później północna. Budynek uszkodził kolejny pożar w 1613 roku nie niszcząc jednak konstrukcji, która została zbarokizowana podczas kolejnej przebudowy w latach 1641-1730. W 1760 po następnym pożarze budowla otrzymała wiele cech klasycystycznych. Po II wojnie światowej, której skutkiem był jeszcze jeden pożar, dokonano ostatniej przebudowy i remontu przy wracając bazylice jej gotycki charakter. W roku 1931 katedra została podniesiona do rangi bazyliki mniejszej.

Drzwi Gnieźnińskie

Do największych atrakcji katedry należą: Drzwi Gnieźnieńskie (znajdujące się w portalu wejściowym z kruchty południowej), punkt widokowy na tarasie wieży południowej (dokąd docieramy pokonując 239 schodków. Wysokość wieży 85 m nad Wzgórzem Lecha), kaplice okalające nawę główną, oraz podziemia z kruchtami zawierającymi m.in. groby Prymasów Polski, a także pozostałości poprzednich budowli i romańskie grobowce. Wewnątrz katedry warto również zwrócić uwagę na barokową konfesję św. Wojciecha, znajdującą się w głównej części nawy, oraz na 14 okalających nawę kaplic, do których prowadzą piękne barokowe portale z cennymi kutymi w żelazie kratami. Wart uwagi jest też łuk tęczowy z XV-wiecznym krzyżem znajdujący się w załamaniu linii budowli, a także fragment, cennego wyposażenia zachowanego po dziś dzień.

Konfesja św. Wojciecha

Konfesja św. Wojciecha to najefektowniejszy i najciekawszy element wnętrza katedry. Znajduje się w centralnym miejscu w tylnej części nawy głównej. Została wykonana ze srebra pod koniec XVII wieku w Gdańsku, a jej pierwowzorem była konfesja św. Piotra znajdująca się w bazylice watykańskiej. Konfesja wsparta jest na na czterech rzeźbionych postaciach podtrzymujących sarkofag: chłopa, mieszczanina, duchownego i rycerza. Wewnątrz znajduje się srebrna trumna z relikwiami św. Wojciecha (częściowa rekonstrukcja). Na sarkofagu postać świętego w półleżącej pozie wykonana również ze srebra. Na obwodzie nagrobku w yrzeźbione zostały sceny z życia św. Wojciecha. Nad konfesją wsparty na czterech kręconych kolumnach wznosi się rzeźbiony baldachim. Tuż za konfesją na posadzce katedr y znajduje się w ykonana z czer wonego kamienia tumba św. Wojciecha ustawiona na białym piaskowcowym cokole. Z wnętrza kościelnego konfesja zniknęła zagrabiona przez hitlerowców, po wojnie wywieziona do Moskwy powróciła na swe miejsce w latach 50 -tych X X wieku. Dzisiejszą świetność przywróciła jej renowacja w 1997 roku.

Kościół św. Jerzego

Kościół św. Jerzego znajduje się na Wzgórzu Lecha pomiędzy północną ścianą katedry a budynkiem Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej. Pierwotnie w tym miejscu znajdowało się pogańskie miejsce kultu w postaci kamiennego kurhanu. Po nastaniu władzy Mieszka I kurhan zburzono i teren zagospodarowano wznosząc książęcy zamek z kaplicą, któr y istniał do 1193 roku, kiedy to Kazimierz Sprawiedliwy zastąpił starą budowlę nowym zamkiem i kościołem św. Jerzego. Po rozebraniu zamku, który popadł w ruinę w X VIII wieku, przebudowano kościół na styl barokowy wykorzystując kamienny budulec zamkowy. Dziś można obejrzeć w nim pozostałości cech romańskich, mi. zamurowany łuk portalu okiennego tzw. ośli grzbiet – obecnie stanowiący rzadkość.

Muzeum Początków Państwa Polskiego

Muzeum Początków Państwa Polskiego (jego głównym hasłem jest zdanie: Tworzy nas historia) – znajduje się razem z Liceum Ogólnokształcącym w nowoczesnym kompleksie w kształcie litery L położonym po zachodniej stronie Jeziora Jelonek. Obok gmachu stoją dwa posągi: Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Na eksponaty muzeum składają się znaleziska dotyczące historii Gniezna i Wielkopolski. Oprócz zbiorów zwiedzający mogą zapoznać się z multimedialną, półgodzinną prezentacją poświęconą tworzeniu się Państwa Polskiego. Na południe od gmachu muzeum w roku 2000 wybudowano nowoczesny budynek Kolegium Europejskiego, jest to filia Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Na północ od muzeum w parku rośnie jeden z 514 dębów papieskich, wyrosły one z żołędzi pochodzących z 750 letniego dębu Chrobry, które to poświęcił Jan Paweł II podczas pielgrzymki leśników do Watykanu w kwietniu 2004 roku. Dziś jeszcze niewielkie drzewka rosną na terenie całej Polski w miejscach szczególnych dla znaczenia kościoła i Państwa Polskiego.

Copyright © Wydawnictwo Turystyczne PLAN-GALILEOS
Dowiedz się więcej na temat: Gniezno

Reklama

Reklama

Najlepsze tematy

Reklama