Powered byAccuWeather.com
Nie chcesz zmoknąć?
Pobierz darmową aplikację
Weź parasol

Warszawa

Pogoda teraz Dzisiaj 5:16

4:25 20:42

19:174:19

15°C
  • Słonecznie
  • Odczuwalna 16°C
  • Ciśnienie 1024 hPa
  • Wiatr N 4 km/h
  • Dla biegaczy
    1

  • Dla reumatyków
    10

  • Dla astmatyków
    10

35
CAQI
ŹRÓDŁO: Airly
jakość powietrza
Dobra
pm 2.5
84% normy
pm 10
55% normy
Jutro 27°C 15°C
Środa 29°C 16°C
Wczytywanie...
Wczytywanie...

Dzikie rośliny- Które są jadalne i jak je przyrządzać?

Zupa ze stokrotek? Kiszone liście czosnku? Smażone w cieście kwiaty bzu czarnego? A może herbata pokrzywy? To nie fantazja. Nasza ojczysta flora składa się z około dwóch i pół tysiąca gatunków, z których średnio co trzeci jest rośliną jadalną. Ma też przedstawicieli, którzy są śmiertelnie trujący i tych należy się bezwzględnie wystrzegać. W poniższym poradniku wędrowca prezentujemy popularne rośliny i ich niezwykłe właściwości.

Co do dzikich roślin jadalnych, nawet jeśli ich smak okaże się dla nas wyborny, nie należy zjadać ich dużo, ponieważ nasz organizm może nie być do nich przyzwyczajony. Dla człowieka wartość odżywcza roślin kryje się przede wszystkim w zawartości w nich białka, cukru i tłuszczu przy nieznacznej obecności substancji trujących. Budulcem tkanek roślinnych jest celuloza, której człowiek nie trawi. Jadalne owoce, nasiona, liście, kłącza, korzenie i korę można przygotowywać na najrozmaitsze sposoby. Można je jeść na surowo, zblanszowane czyli dosłownie na chwilę zalane gorącą wodą, jako papki, zupy, kiszonki, suszone, pieczone czy ługowane czyli namoczone lub gotowane w roztworze wody i popiołu (wyłącznie z drzew liściastych, a najlepiej lipy).
Zbierając rośliny należy pamiętać o kilku zasadach:
- nie wolno zbierać roślin chronionych
- nie wolno zbierać żadnych roślin na terenach parków narodowych i rezerwatów przyrody
- jeśli jakieś rośliny wydają się nam w okolicy rzadkie, również nie należy ich zbierać
- dzikie rośliny należy zbierać tak, by większość egzemplarzy pozostawić nietkniętą, tak samo jeśli zbieramy tylko kwiaty czy liście, pozostałą część rośliny winniśmy zostawić w nienaruszonym stanie
- liście do surówek i sałatek należy starannie myć, gdyż swoje jajeczka składają na nich glisty czy motylica
- zbierając różne rośliny naraz, warto każdy gatunek zbierać do osobnego pojemnika, dzięki czemu potem można zaoszczędzić czas na ich przygotowaniu do spożycia
- korzenie dzikich roślin należy bardzo drobno siekać, gdyż zazwyczaj są mocno łykowate
- należy unikać zbiorów z terenów przylegających do dróg, szos, fabryk i w dużym promieniu od tych obiektów

1. BABKA

Reklama

W naszym kraju występuje kilka gatunków babek, a najpowszechniej babka lancetowata (Plantago lenceolata), która pośród wszystkich babek ma w ziołolecznictwie największe znaczenie. Charakterystyczną cechą babki są wyraźne, równoległe żyłki na liściach, od spodniej strony liścia wypukłe i dające się łatwo oddzielić. Liście babki lancetowatej mają  podłużny (lancetowaty) kształt i u dołu są lekko owłosione. Cenne właściwości mają liście, które ścina się od lipca do sierpnia. Są jadalne na surowo lub gotowane, nie należą jednak do szczególnie smacznych, mają natomiast korzystny wpływ na urodę, m.in. ładny wygląd skóry. Zmiażdżone zmniejszają ból i obrzęk po użądleniu pszczoły, osy i komara, dobrze goją też owrzodzenia, niewielkie oparzenia, zadrapania, mają bowiem działanie przeciwbakteryjne, hamujące krwawienie.

2. BEZ CZARNY

Pospolity, duży krzew osiągający 3 – 6 m wysokości. Bardzo charakterystyczne są kwiaty bzu czarnego – drobne, kremowe, zebrane w płaskie, talerzowate kwiatostany. Mają silny, duszący zapach. Bez czarny kwitnie w czerwcu, zaś w sierpniu i wrześniu dojrzewają jego owoce – drobne, czarne i błyszczące jagody. Z dojrzałych kwiatów można zrobić m.in. doskonały syrop. Owoce bzu są jadalne dopiero, gdy całkowicie dojrzeją, mają słodki, mdły smak. Są bogate w witaminę B i C. Mają działanie odtruwające, a w większych ilościach rozwalniające i przeciwbólowe. Z 1 – 3 łyżek owoców na 1 szklankę wody można przygotować skuteczny w zwalczaniu migreny odwar.

3. CZOSNEK NIEDŹWIEDZI

Rośnie głównie w wilgotnych lasach liściastych w górach i na pogórzu, tworząc rozległe łany. Jego liście mają lancetowaty, bądź owalny kształt, wyrastają na przedwiośniu (marzec/kwiecień), po dwa wprost z cebuli, a ich barwa jest soczystozielona. Wydzielają intensywny, czosnkowy zapach, dzięki któremu łatwo odróżnić je od bardzo podobnych liści konwalii. Liście czosnku najlepiej jeść na surowo, można je też kisić podobnie jak kisi się ogórki, suszyć (niezbyt długo, tak by nie zżółkły), bądź też przyrządzać w zalewie z oliwy z oliwek i soli, w której można je przechowywać w słoiku, w chłodnym miejscu do 2 miesięcy. Do spożycia nadają się także cebulki rośliny, które wykopuje się późnym latem i jesienią. Są dobre na surowo, jak i ususzone. Czosnek niedźwiedzi zawiera szereg substancji czynnych, m.in. olejki eteryczne, których najważniejszym składnikiem jest siarka aktywna, odgrywająca ważną rolę w procesie przemiany materii. Ma właściwości oczyszczające organizm z toksyn, antyseptyczne, bakteriobójcze, rozrzedzające krew, poprawiające jej cyrkulację. Zawiera też dużo żelaza, które jest łatwo przyswajalne. Skutecznie stosuje się go także do zwalczania drożdżaków.

4. DĄB

Pospolicie występuje u nas dąb szypułkowy (Quercus robur) i bezszypułkowy (Quercus petraea). Żołędzie, owoce dębu, stanowią świetne, znane od dawna źródło skrobi. Niegdyś z uprażonych i sproszkowanych żołędzi robiono napój imitujący kawę. Zawierają bowiem taninę, która nadaje im silnie gorzki smak. Nie należy jeść surowych żołędzi, drętwieje od tego język, można ponadto nabawić się zaparcia i bólu głowy. Jedną z metod usuwania taniny jest wspomniane już wcześniej ługowanie. Roztwór z kilku łyżek popiołu z lipy wystarczy na niewielki garnek obranych ze skorupki żołędzi. Trzeba je w nim moczyć przez kilka dni, co kilka, kilkanaście godzin wymieniając wodę. Następnie należy je opłukać i zagotować. Ich smak nie jest żadną rewelacją, przypomina smak gotowanego zboża.

5. GŁÓG

W polskich górach i na pogórzu najczęściej można spotkać głóg dwuszyjkowy (Crataegus oxyacantha). Jadalne są jego owoce i liście. Jest to zazwyczaj duży krzew o zielonkawoszarych, ciernistych gałęziach, drobnych liściach o 3-5 klapach na wierzchołku i malutkich białych kwiatach zebranych w baldachy. Kwitnie w maju lub czerwcu, jego owoce (nieduże, czerwone, twarde i prawie okrągłe) dojrzałe są we wrześniu/październiku. W owocach znajduje się dużo witaminy B1, nieco witaminy C a także sporo fosforu, potasu, żelaza, glinu, wapnia, trochę krzemu i magnezu. W smaku są mdłe, po przetarciu ich przez sito dają jednak pożywną papkę. Można je także suszyć.

6. KOZŁEK LEKARSKI

To roślinka powszechna w naszym kraju, zwłaszcza w podmokłych ziołoroślach, rowach, prześwietleniach leśnych. Osiąga 30-100 cm wysokości. Ma proste łodygi o bruzdowanej powierzchni, lśniące i pierzaste liście i białe, bądź białoróżowe drobne kwiaty zebrane w formie baldachów. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Niektórzy dodają jego młode liście do sałatek, kwiatami zaś dekorują potrawy. Młode kwiaty mają słodki, miodowy zapach, który uwielbiają koty (działa na nie jak afrodyzjak), przekwitnięte zaś mają woń przypominającą niektórym woń brudnych skarpetek albo kociego moczu. Najcenniejszą częścią rośliny jest korzeń wyglądający jak zebrane w pęku drobne marchewki o brudnożółtym kolorze. Pozyskuje się go jesienią. Kozłek z uwagi na swój skład chemiczny ma właściwości silnie uspokajające i rozkurczowe oraz łagodnie moczo i żółciopędne. Ponieważ nadużywanie go może prowadzić do uzależnienia, lepiej stosować gotowe, zawierające go preparaty, które można kupić w aptece. 

7. LEBIODKA POSPOLITA

Lubi suche murawy o podłożu wapiennym lub gliniastym, prześwietlone zarośla i lasy, występuje zwłaszcza w pasie gór i wyżyn. Dorasta do 50 cm, ma cieniutkie, czerwono nabiegłe łodyżki, drobne liście naprzeciwległe, lancetowato-jajowate i małe pięciokrotne kwiaty w delikatnym, różowym kolorze. Kwitnie od lipca do września i jest to też okres zbiorów. Suszone kwiaty i szczyty pędów używane są jako popularna przyprawa – oregano, chociaż większość sprzedawanego w sklepach oregano pochodzi z innych gatunków roślin. Ziele ma właściwości dezynfekujące, przeciwskurczowe, wykrztuśne, przeciwzapalne, pobudza trawienie i łagodzi zaburzenia jelitowe. Wywar można pić, płukać nim gardło, używać do kąpieli.

8. LIPA

W Polsce występują dwa gatunki tego drzewa: powszechniejsza lipa drobnolistna (Tilia cordata) oraz rosnąca głównie na zachodzie i południu kraju lipa szerokolistna (Tilia platyphyllos). Najłatwiej odróżnić je od siebie po liściach. I jedne, i drugie mają sercowaty kształt, jednak tej pierwszej są zdecydowanie mniejsze, a tej drugiej bardziej owłosione.
Pień lipy jest prosty, korona kulista, czasem gęsto rozgałęziona. Drzewo zakwita pod koniec czerwca drobniutkimi białymi kwiatami o bardzo przyjemnym, miodowym zapachu. I właśnie owe kwiaty są najcenniejszym zdrowotnie skarbem dla człowieka (wartościowe są także młode liście, zwłaszcza lipy drobnolistnej, są całkiem smaczne). Zbiera się je i suszy wraz z szypułką i podkwiatkiem z liściem. Można z nich robić napary, które pite mają działanie napotne, uspokajające, moczopędne i żółciopędne. Zewnętrznie stosuje się je do płukania gardła, irygacji, przemywań podrażnionej skóry ze skupiskami zapalnymi.

9. MNISZEK LEKARSKI

Nazywany potocznie "mleczem" jest jedną z najpospolitszych roślin w naszym kraju. Ma charakterystyczne żółte kwiaty, które zaczynają kwitnąć w kwietniu, a po osiągnięciu dojrzałości zamieniają się w kuliste dmuchawce. Liście mniszka są podłużne, pierzasto wcięte i zebrane w rozetę. Roślina ta z powodu swej pospolitości często traktowana jest jak uporczywy chwast, tymczasem posiada wiele leczniczych właściwości. Jej świeże liście znakomicie nadają się na jeden ze składników wiosennej surówki, mając działanie pobudzające przemianę materii. By zniwelować ich gorzki smak, wcześniej można je na kilka dni przykryć ciemnym naczyniem albo tkaniną, wówczas zbieleją i stracą część swej goryczy. Z dwuletnich korzeni zbieranych w jesieni i prażonych robi się substytut kawy.

10. POKRZYWA ZWYCZAJNA

Jest zwyczajna tylko dlatego, że jest pospolita. W sensie posiadanych przez nią właściwości leczniczych godna jest najwyższej uwagi. Rośnie w zasadzie wszędzie i w pobliżu ludzkich siedlisk, i w lasach. Może nawet osiągnąć wysokość 150 cm. Ma sztywne, czterokanciaste łodygi, na których osadzone są sercowate liście, na brzegach ząbkowane. Zarówno łodyga, jak i liście pokryte są włoskami, które zawierają m.in. kwas mrówkowy (to on drażni skórę i powoduje powstawanie na niej bąbli), który można usunąć poprzez gotowanie i suszenie. Surowcem zielarskim są także korzenie, które wykopuje się i suszy jesienią. Zarówno liście jak korzenie mają działanie lekko moczopędne, przeciwbiegunkowe, ogólnie wzmacniające, zwiększają bowiem liczbę czerwonych krwinek i podnoszą poziom hemoglobiny, obniżają też poziom cukru we krwi, dostarczają m.in. witaminy B2, C i K.

11. STOKROTKA POSPOLITA

To kolejna roślinka pospolita tylko z nazwy, nie z właściwości. Można ją spotkać na wilgotnych łąkach, pastwiskach czy strzyżonych trawnikach. Kwitnie od marca czasem aż do listopada. Jadalne są jej kwiaty i liście, choć jak twierdzą znawcy, kwiaty mają lepszy smak. Można je spożywać na surowo, jak i gotowane, dodawane do warzywnych zup (ponoć dobrze komponują się z grzybami i kminkiem). Stokrotka ma działanie przeciwgorączkowe, moczopędne i ogólnie wzmacniające. Przygotowany na jej bazie napar poleca się m.in. przy złej przemianie materii, nieregularnym miesiączkowaniu, na obniżenie ciśnienia krwi, przy miażdżycy, zewnętrze w postaci okładów na trudno gojące się rany.

12. ŻURAWINA BŁOTNA

Jest krzewinką, która rośnie na torfowiskach i w borach bagiennych. Jej płożąca się łodyga może sięgać 100 cm długości. Żurawina kwitnie od maja do czerwca. Jej kwiaty są różowe, o czterech płatkach, osadzone na charakterystycznych długich, czerwonych szypułkach. Okrągłe, intensywnie czerwone owoce żurawiny dojrzewają we wrześniu. Do spożycia nadają się owoce i liście żurawiny. Owoce, które zbiera się po pierwszych przymrozkach są niezwykle smaczne (zawierają dużo witaminy C), mają słodko-kwaśny smak, można je suszyć, robić z nich sok, konfitury, sosy do mięs czy dodawać do kiszonej kapusty. Z liści można sporządzić herbatkę. Zarówno owoce jak i liście mają właściwości obniżające ciśnienie, ogólnie wzmacniające, odkażające przewody moczowe.

Copyright © Wydawnictwo Turystyczne PLAN-GALILEOS

Reklama

Reklama

Najlepsze tematy

Reklama